♾♾♾ CƠ HOÀNH VÀ HÔ HẤP CON NGƯỜI. NÓI CHO RÕ ĐỂ KHÔNG CÒN DẠY SAI VỀ HƠI THỞ. Trong nhiều năm giảng dạy Yoga, tôi nhận thấy có một nghịch lý rất thú vị. Người ta nói về hơi thở rất nhiều. Người ta dạy thở rất nhiều.Người ta sửa thở cho người khác rất nhiều. Nhưng khi hỏi:“Hô hấp thực sự được tạo ra bởi bộ phận nào?” Thì rất nhiều người trả lời không chính xác. Có người nói phổi tạo ra hô hấp. Có người nói hít thật sâu bằng phổi. Có người nói phải mở rộng lồng ngực để lấy nhiều oxy hơn. Nghe qua tưởng đúng. Nhưng nếu nhìn dưới góc độ sinh lý học thì những cách diễn đạt đó đang làm đảo ngược nguyên nhân và kết quả.

PHỔI KHÔNG TẠO RA HÔ HẤP. Đây là điều đầu tiên cần phải hiểu. Phổi là cơ quan trao đổi khí. Nhưng phổi không phải là cơ quan tạo ra chuyển động hô hấp. Phổi không có cơ vân để tự co bóp. Phổi không thể tự kéo không khí vào. Phổi cũng không thể tự đẩy không khí ra ngoài. Nếu lấy lá phổi ra khỏi lồng ngực thì nó gần như xẹp xuống ngay. Điều đó cho thấy phổi hoàn toàn không có khả năng tự vận hành việc hít vào hay thở ra. Nói một cách đơn giản: Phổi là nơi không khí đi đến. Nhưng phổi không phải là cái tạo ra dòng không khí đó.

CƠ HOÀNH MỚI LÀ NHÂN TỐ CHỦ ĐẠO CỦA HÔ HẤP. Muốn hiểu hô hấp, phải hiểu cơ hoành. Cơ hoành là một tấm cơ lớn nằm ngăn cách giữa lồng ngực và ổ bụng. Nó giống như một chiếc mái vòm mềm mại nằm bên dưới hai lá phổi. Khi cơ hoành co lại: Mái vòm hạ xuống. Khoang ngực rộng ra. Áp suất trong phổi giảm xuống. Không khí tự động tràn vào. Khi cơ hoành thư giãn: Mái vòm nâng lên. Khoang ngực thu nhỏ lại. Áp suất trong phổi tăng lên. Không khí tự động thoát ra ngoài. Toàn bộ quá trình hít vào và thở ra được tạo nên bởi cơ chế đơn giản nhưng kỳ diệu này. Vì vậy xét về mặt cơ học: Không phải phổi tạo ra hô hấp. Mà chính sự vận động của cơ hoành tạo ra hô hấp.

PHỔI ĐI THEO CƠ HOÀNH CHỨ KHÔNG PHẢI NGƯỢC LẠI. Nhiều người vô tình đảo ngược nhân quả. Họ nghĩ rằng: “Hít vào làm cơ hoành hạ xuống.” Thực ra phải nói ngược lại: “Cơ hoành hạ xuống làm cho hít vào xảy ra.” Nghe có vẻ chỉ khác vài chữ. Nhưng về bản chất đó là hai cách hiểu hoàn toàn khác nhau. Một bên xem cơ hoành là nguyên nhân. Một bên xem cơ hoành là kết quả. Và trong sinh lý học, nguyên nhân chính là cơ hoành.

ĐÂY KHÔNG PHẢI LÀ Ý KIẾN MÀ LÀ CƠ CHẾ SINH HỌC. Cơ thể con người không hoạt động theo niềm tin. Cũng không hoạt động theo trường phái. Dù bạn học Yoga. Khí công. Thiền hay thể hình. Thì cơ hoành vẫn hoạt động theo cùng một nguyên lý. Nếu cơ hoành không vận động thì không có hô hấp. Nếu cơ hoành vận động thì hô hấp xuất hiện. Đó là quy luật sinh học của sự sống.

THÍ NGHIỆM ĐƠN GIẢN NHẤT: NÍN THỞ. Ai cũng có thể tự kiểm chứng. Hãy thở ra thật hết. Sau đó nín thở. Một lúc sau bạn sẽ bắt đầu cảm thấy vùng bụng và vùng dưới xương ức xuất hiện những cơn co giật nhẹ. Càng cố nín lâu, những cơn co giật đó càng rõ. Bạn không muốn thở. Nhưng cơ thể muốn sống. Đó chính là cơ hoành đang cố gắng khởi động lại nhịp thở. Hiện tượng này cho thấy: Ý chí có thể trì hoãn hô hấp. Nhưng không thể thay thế trung khu hô hấp. Càng không thể thay thế cơ hoành.

KHI NGỦ SAY VẪN THỞ ĐƯỢC NHỜ ĐÂU? Một người đang ngủ rất sâu. Họ không suy nghĩ về hơi thở. Không điều khiển hơi thở. Không quan sát hơi thở. Không thực hành kỹ thuật nào cả. Nhưng họ vẫn thở đều đặn suốt đêm. Ai đang làm việc lúc đó? Không phải ý thức. Không phải phổi. Mà là hệ thần kinh cùng với cơ hoành. Sự sống đang tự vận hành. Đó là một minh chứng rất rõ rằng hô hấp vốn mang tính tự động.

HÔ HẤP LÀ CHỨC NĂNG ĐẶC BIỆT. Hầu hết các cơ quan nội tạng đều hoàn toàn tự động. Nhưng hô hấp là một trường hợp đặc biệt. Nó vừa tự động vừa có thể được điều chỉnh bằng ý thức. Con người có thể: Thở nhanh. Thở chậm. Thở sâu. Thở nông. Nín thở. Kéo dài hơi thở. Đó là khả năng rất đặc biệt của hệ thần kinh. Tuy nhiên cần hiểu rõ: Ý thức không điều khiển phổi. Ý thức tác động lên các cơ hô hấp, trong đó cơ hoành là quan trọng nhất. Đây là điểm mà rất nhiều người đang nhầm lẫn.

TẠI SAO NHIỀU NGƯỜI TẬP THỞ NHƯNG CÀNG TẬP CÀNG MỆT? Bởi vì họ đang cố thở thay vì để cơ thể thở. Họ dùng ý chí quá nhiều. Họ kéo hơi. Họ ép hơi. Họ gồng bụng. Họ nâng vai. Họ căng ngực. Nhìn bên ngoài có vẻ đang thở rất tích cực. Nhưng hệ thần kinh lại ngày càng căng thẳng. Cơ hoành bị hạn chế vận động. Hơi thở mất tính tự nhiên. Tâm trí càng khó lắng xuống. Đây là nguyên nhân khiến nhiều người tập thở lâu năm mà vẫn không tìm được sự thư giãn thật sự.

YOGA VÀ THIỀN LÀ QUAY VỀ VỚI CƠ CHẾ TỰ NHIÊN CỦA SỰ SỐNG. Yoga chân chính không phải là tạo ra một hơi thở nhân tạo. Yoga là giúp người tập nhận ra cơ chế hô hấp tự nhiên vốn đã hiện hữu từ khi mới sinh ra. Khi cơ hoành được giải phóng: Hơi thở sâu hơn. Thân thể mềm mại hơn. Hệ thần kinh ổn định hơn. Tâm trí yên lặng hơn. Người tập không còn phải cố gắng để thư giãn. Sự thư giãn tự xuất hiện. Không còn phải cố gắng để tĩnh tâm. Sự tĩnh lặng tự xuất hiện. Đó mới là điều cốt lõi của Yoga và Thiền.

KẾT LUẬN. CẦN ĐẢO LẠI CHO ĐÚNG NHÂN QUẢ. KHÔNG PHẢI HÔ HẤP LÀM CHO CƠ HOÀNH CHUYỂN ĐỘNG. MÀ CHÍNH SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA CƠ HOÀNH MỚI TẠO RA HÔ HẤP.

PHỔI KHÔNG TẠO RA NHỊP THỞ. PHỔI CHỈ THAM GIA VÀO QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI KHÍ.

HÔ HẤP ĐƯỢC ĐIỀU KHIỂN BỞI HỆ THẦN KINH THÔNG QUA CÁC CƠ HÔ HẤP, ĐẶC BIỆT LÀ CƠ HOÀNH.

KHI HIỂU ĐÚNG ĐIỀU NÀY, NGƯỜI DẠY YOGA SẼ DẠY THỞ ĐÚNG HƠN.

NGƯỜI TẬP YOGA SẼ THỞ TỰ NHIÊN HƠN VÀ NGƯỜI THIỀN SẼ DỄ DÀNG NHẬN RA RẰNG: SỰ SỐNG ĐANG TỰ THỞ TRƯỚC KHI CÁI TÔI MUỐN CAN THIỆP VÀO. Thầy Như.