Góc Nhìn Từ Hoàng Đế Nội Kinh — Tập 2: Tạng Phủ, Kinh Lạc & Nghệ Thuật Sống Khỏe

Có những người

ăn xong thấy nặng

ăn xong buồn ngủ

ăn xong đầu không còn tỉnh

Nhưng vẫn nghĩ

ăn no là tốt

Vấn đề không nằm ở thức ăn

Mà nằm ở

cơ thể có xử lý được hay không

QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA

KHÔNG ĐƠN GIẢN NHƯ TA NGHĨ

Thức ăn vào không phải là khí ngay

Mà phải đi qua một quá trình

Đầu tiên

dạ dày “nạp” và làm nhuyễn

Sau đó

tỳ vị “vận hóa”

tách ra phần tinh

đẩy lên trên

Phần tinh này

mới được đưa lên phế

rồi phân bố đi toàn thân

→ Đây mới là sinh khí

Còn phần trọc

đi xuống

để đào thải

Toàn bộ quá trình này

cần một thứ rất quan trọng:

không gian để vận hành

KHI ĂN NO QUÁ

Không phải chỉ là “đầy bụng”

Mà là:

– Dạ dày bị giãn

– Tỳ vị bị quá tải

– Khí không còn đường xoay chuyển

Lúc này xảy ra 3 việc:

1. KHÔNG PHÂN TÁCH ĐƯỢC TINH – TRỌC

Thức ăn quá nhiều

tỳ vị không kịp xử lý

→ Tinh không tách rõ

→ Trọc không xuống được

Kết quả:

– Đầy bụng

– Ợ

– Nặng người

2. KHÍ BỊ KẸT Ở TRUNG TIÊU

Bình thường

khí phải đi lên để nuôi

Nhưng khi quá đầy

khí bị giữ lại để “xử lý thức ăn”

→ Não thiếu khí

Nên:

– Buồn ngủ

– Lơ mơ

– Mất tập trung

Không phải vì ăn no nên thư giãn

Mà vì

khí không còn đi lên được

3. LÂU DẦN SINH THẤP – ĐÀM

Thức ăn không hóa hết

→ tích lại thành thấp

Thấp lâu ngày

→ thành đàm

Biểu hiện:

– Người nặng

– Da xỉn

– Dễ mệt

– Tích mỡ

Không phải do ăn “xấu”

Mà do

ăn quá khả năng xử lý

VÌ SAO LÀ 7 PHẦN

7 phần không phải con số cứng

Mà là trạng thái

Ăn xong:

– Không còn đói

– Nhưng chưa đầy

– Vẫn nhẹ

→ Dạ dày còn chỗ

→ Tỳ vị còn lực

→ Khí còn đường đi

Phần còn lại

không phải thiếu

Mà là khoảng trống để chuyển hóa

KHI ĂN ĐÚNG

Quá trình diễn ra trơn tru

– Tinh được đưa lên

– Trọc được đưa xuống

– Khí sinh ra đều

Kết quả:

– Sau ăn vẫn tỉnh

– Người nhẹ

– Có lực

Đây là dấu hiệu:

thức ăn đã thực sự biến thành khí

CON NGƯỜI CẦN GÌ

ĐỂ ĂN ĐÚNG

Không phải ăn ít

Mà là ăn đúng khả năng

– Ăn chậm để tỳ vị kịp làm việc

– Dừng trước khi thấy đầy

– Không ăn khi đang căng thẳng

Quan trọng nhất:

đừng ép cơ thể làm việc quá sức mỗi bữa ăn

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Ẩm thực tự bội

tỳ vị nãi thương

Ăn quá

tỳ vị sẽ tổn

Người ta nhìn thấy da

và nghĩ đó là lớp ngoài cùng của cơ thể

Nhưng trong Nội Kinh

lớp ngoài không phải chỉ là da

Mà là một hệ thống sống

nơi khí luôn vận hành

nơi đóng – mở diễn ra từng khoảnh khắc

BÌ PHU LÀ GÌ

Bì phu không phải chỉ là “lớp da”

Mà là toàn bộ phần ngoài cùng của sinh mệnh

bao gồm:

– Da

– Lỗ chân lông

– Khoảng tấu lý

– Vệ khí lưu hành bên ngoài

Đây là nơi:

Khí ra

Khí vào

Mồ hôi thoát

Tà khí xâm nhập

→ Là ranh giới giữa trong và ngoài

NGUỒN GỐC CỦA BÌ PHU

Bì phu không tự mạnh

Nó phụ thuộc vào bên trong

Phế chủ bì mao

→ Phổi điều khiển lớp ngoài

Nếu phế khí tốt

bì phu kín – mở đúng lúc

Nếu phế khí yếu

bì phu mất kiểm soát

Đồng thời

Vệ khí đi ở bì phu

→ Là lớp bảo vệ

Nếu vệ khí đủ

ngoài vững

Nếu vệ khí yếu

ngoài hở

→ Bì phu là “kết quả”

của khí bên trong

NGUYÊN LÝ VẬN HÀNH

Bì phu không đứng yên

Mà luôn đóng – mở

Khi cần:

→ Mở để thoát mồ hôi

→ Điều hòa nhiệt

Khi không cần:

→ Khép để giữ khí

→ Ngăn ngoại tà

Cân bằng nằm ở chỗ:

Không mở quá

Không đóng quá

Khi đúng nhịp

Cơ thể tự biết lúc nào nên mở

lúc nào nên giữ

KHI BÌ PHU MẤT NHỊP

Không phải bệnh ngay

Mà là mất điều tiết

1. MỞ QUÁ

– Ra mồ hôi dễ

– Gió nhẹ cũng lạnh

– Người nhanh mệt

→ Khí không giữ được

2. ĐÓNG QUÁ

– Không ra mồ hôi

– Người bức

– Dễ sốt

→ Khí không thoát được

3. MỞ SAI LÚC

– Đêm ra mồ hôi

– Ngồi yên vẫn ra

→ Bên trong không còn giữ

Đây không phải ba bệnh khác nhau

Mà là một vấn đề:

bì phu không còn điều khiển được đóng – mở

ĐIỀU KIỆN ĐỂ BÌ PHU HOẠT ĐỘNG ĐÚNG

Không nằm ở bôi gì lên da

Mà nằm ở ba yếu tố:

1. PHẾ KHÍ

Thở phải đều

không nông

không gấp

→ giúp bì phu điều tiết

2. VỆ KHÍ

Cần vận động vừa đủ

để khí lưu thông ra ngoài

→ giúp lớp ngoài có lực giữ

3. NHỊP SỐNG

Ngủ đúng giờ

không làm hao liên tục

→ giúp khí còn để nuôi bì phu

Thiếu một trong ba

Bì phu sẽ lệch

CON NGƯỜI CẦN GÌ

ĐỂ GIỮ BÌ PHU

Không có cách “kích hoạt nhanh”

Chỉ có cách giữ

– Không để mồ hôi gặp lạnh

– Không tắm khi còn nóng

– Không để gió đánh trực tiếp vào người

– Không ngồi điều hòa quá lâu

– Không để cơ thể lạnh kéo dài

– Giữ nhịp sống ổn định

– Không thức khuya làm hao khí

Không phải làm thêm

Mà là đừng làm hở

KHI BÌ PHU VỮNG

Không có dấu hiệu rõ ràng

Chỉ là:

– Ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết

– Mồ hôi ra đúng lúc

– Người không dễ mệt

Đây là trạng thái:

Ngoài giữ được

trong không loạn

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Phế chủ bì mao

vệ khí hành ư biểu

Ngoài còn thì trong giữ

ngoài hở thì trong hao

Có những thứ

20 tuổi chưa thấy

Nhưng sau 30

bắt đầu hiện ra từng chút

Da xỉn

người mệt

nội lực yếu

Không phải do tuổi

Mà do

những thứ đã hao từ trước đó rất lâu

Những thứ này

không mất trong một ngày

Mà hao rất chậm

đến khi thấy

thì đã muộn

Muốn giữ lại

phải bắt đầu từ những điều rất căn bản

1. LÀM ẤM TỬ CUNG

TRƯỚC KHI NGHĨ ĐẾN LÀM ĐẸP

Không có chuyện da đẹp

khi vùng dưới luôn lạnh

Tử cung không chỉ liên quan sinh sản

Mà là nơi

khí huyết phải đi qua

Nếu lạnh:

→ Khí ngưng

→ Huyết chậm

→ Dưới tắc

Khi dưới tắc

Trên không thể sáng

→ Da xám

→ Nám

→ Kinh đau

Không phải do thiếu mỹ phẩm

Mà do

dòng khí huyết không đi được

CẦN GÌ:

– Giữ ấm bụng dưới

– Không ngồi lạnh lâu

– Không ăn đồ lạnh liên tục

– Không thức khuya làm hao dương

Không cần làm gì cao

Chỉ cần

dưới không lạnh

2. NUÔI MÁU

ĐỪNG CHỈ NUÔI DA

Da là phần ngoài cùng

Những gì hiện ra

đều là kết quả của bên trong

Máu đủ:

→ Da hồng

→ Mắt sáng

→ Thần có

Máu thiếu:

→ Da khô

→ Mặt xỉn

→ Dễ mệt

Không phải bôi không hiệu quả

Mà là

không có gì để nuôi lên mặt

CẦN GÌ:

– Ăn đúng để tỳ vị sinh huyết

– Ngủ đủ để huyết được phục hồi

– Không suy nghĩ quá nhiều làm hao huyết

Muốn đẹp

Phải có thứ để đưa lên

3. CAI NGHIỆN LO ÂU

CÀNG SỚM CÀNG TỐT

Không phải chỉ là tâm lý

Mà là khí bị uất

Gan chủ sơ tiết

Nếu uất lâu:

→ Khí không thông

→ Huyết không chạy

Kết quả:

– Mặt tối

– Nếp nhăn sớm

– Thần không sáng

Không phải do tuổi

Mà do

không buông được bên trong

CẦN GÌ:

– Giảm kích thích liên tục (tin tức, so sánh)

– Cho mình khoảng dừng mỗi ngày

– Không giữ cảm xúc quá lâu trong người

Không buông

Thì không có chỗ cho khí đi

4. ĐỪNG COI THƯỜNG TÁO BÓN

Ruột không chỉ là tiêu hóa

Mà là nơi thải

Không thải được

→ Cái cần ra vẫn ở lại

Lâu dần:

→ Máu bị ảnh hưởng

→ Da là nơi chịu trước

Không phải da xấu

Mà là

bên trong chưa sạch

CẦN GÌ:

– Ăn đủ chất xơ tự nhiên

– Uống đủ nước

– Đi đại tiện đúng nhịp

Không cần cầu kỳ

Chỉ cần

cơ thể còn đường ra

5. NGỦ SỚM

ĐỂ TRẢ NỢ CHO THẬN

Thận là gốc

Nhưng cũng là nơi dễ bị rút nhất

Sinh nở

làm việc quá sức

thức khuya

→ đều rút vào thận

Không ngủ trước 23h

là không cho thận thời gian phục hồi

Hậu quả không đến ngay

Nhưng sẽ đến

→ tóc yếu

→ da xuống

→ nội lực giảm

CẦN GÌ:

– Ngủ trước 23h

– Không dùng não quá nhiều về đêm

– Giữ nhịp ngủ ổn định

Đây không phải lựa chọn

Mà là

cái giá phải trả nếu không làm

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Tinh là gốc

Khí là động

Huyết là nền

Thần là biểu

Mất một thứ

Các thứ còn lại

đều lệch

Nhiều người nghĩ

ra mồ hôi là tốt

Ra càng nhiều

càng “thải độc”

Nhưng cũng có người

chỉ cần vận động nhẹ

đã ướt đẫm

Sau đó lạnh

mệt và kiệt

Mồ hôi không phải đơn giản là nước

Mà là

khí mang theo tân dịch thoát ra ngoài

MỒ HÔI ĐẾN TỪ ĐÂU

Trong Nội Kinh

Mồ hôi là phần của tân dịch

được khí đẩy ra ngoài qua tấu lý

Muốn có mồ hôi

Cần có:

– Tân dịch đủ

– Khí vận hành được

– Tấu lý biết mở

Thiếu một trong ba

Mồ hôi sẽ loạn

KHI NÀO CẦN RA MỒ HÔI

Không phải cứ ra là tốt

Mà chỉ nên ra khi:

Cơ thể cần điều hòa

Ví dụ:

– Khi vận động

– Khi nóng

– Khi ngoại tà cần phát tán

Lúc này

Tấu lý mở đúng lúc

khí đẩy ra vừa đủ

→ Mồ hôi ra xong

người nhẹ

không mệt

Đây là mồ hôi “đúng”

KHI NÀO KHÔNG NÊN RA

Không phải lúc nào mồ hôi cũng nên xuất hiện

Nếu:

– Không vận động vẫn ra

– Thở nhẹ cũng ra

– Ngồi yên cũng đổ mồ hôi

→ Đây không phải điều hòa

Mà là không giữ được khí

Hoặc:

– Ra xong thấy lạnh

– Ra xong mệt

– Ra xong kiệt

→ Mồ hôi đang mang khí đi mất

Đây là mồ hôi “sai”

KHÔNG RA MỒ HÔI CŨNG LÀ VẤN ĐỀ

Có người:

– Ít hoặc không ra mồ hôi

– Người bức

– Dễ sốt

Không phải tốt

Mà là:

Tấu lý không mở

khí bị bế

→ Bên trong tích lại

Đây là trạng thái “không thoát được”

CƠ CHẾ ĐIỀU TIẾT

Mồ hôi không do da quyết định

Mà do ba thứ:

– Phế (điều khiển bì mao)

– Vệ khí (đi ngoài)

– Tấu lý (cửa đóng mở)

Khi ba thứ này còn nhịp

Cơ thể tự biết:

Khi nào nên ra

Khi nào nên giữ

Khi mất nhịp

Mồ hôi sẽ loạn

CÁC TRẠNG THÁI THƯỜNG GẶP

1. RA QUÁ DỄ

– Vận động nhẹ cũng ra

– Thở sâu cũng ra

– Ra xong lạnh

→ Tấu lý hở

→ Vệ khí không giữ

2. KHÔNG RA

– Người nóng

– Da khô

– Bức bối

→ Tấu lý bế

→ Khí không thoát

3. RA KHÔNG ĐÚNG LÚC

– Đêm ra nhiều

– Ngồi yên vẫn ra

→ Bên trong không giữ được

CON NGƯỜI CẦN GÌ

ĐỂ MỒ HÔI ĐÚNG

Không phải ép ra

cũng không phải cố giữ

Mà là giữ ba điều:

1. GIỮ TẤU LÝ

– Không để mồ hôi gặp lạnh

– Không tắm khi cơ thể còn nóng

– Không để gió đánh trực tiếp

→ Giữ được cửa

2. GIỮ VỆ KHÍ

– Vận động vừa đủ

– Không ngồi lâu một chỗ

– Không để cơ thể trì trệ

→ Giữ được lớp ngoài

3. GIỮ CHÍNH KHÍ

– Ngủ đúng giờ

– Ăn không làm hại tỳ vị

– Không làm hao kéo dài

→ Giữ được gốc

Khi ba thứ còn

Mồ hôi tự biết khi nào nên ra

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Hãn vi tâm chi dịch

Mồ hôi không chỉ là nước

Mà liên hệ đến khí và thần

Ra đúng thì nhẹ

Ra sai thì hao

Không phải gió nào cũng làm người bệnh

Không phải lạnh nào cũng làm người suy

Có người ra ngoài một chút đã nhiễm

Có người đứng giữa gió vẫn không sao

Khác nhau không nằm ở “thời tiết”

Mà nằm ở

những chỗ trong thân đã hở từ trước

BÁT HƯ LÀ GÌ

Trong Nội Kinh

Cơ thể không phải một khối kín

Mà có những “chỗ yếu”

nơi khí dễ ra

và tà khí dễ vào

Cổ nhân gọi là Bát Hư

KHÔNG PHẢI TỰ NHIÊN MÀ HỞ

Không có chỗ nào tự nhiên yếu

Mọi “hư” đều có nguyên nhân

– Khí không đủ để giữ

– Huyết không nuôi được

– Tấu lý không còn kín

– Chính khí đã suy từ trước

→ Bát Hư là kết quả

không phải nguyên nhân

KHÍ KHÔNG GIỮ

THÌ CHỖ NÀO CŨNG THÀNH HƯ

Khi chính khí đủ

Gió đến mà không nhập

lạnh đến mà không sâu

Khi chính khí suy

Chỉ cần một khe hở nhỏ

cũng đủ để tà đi vào

CON NGƯỜI CẦN GÌ

ĐỂ KHÔNG BỊ XÂM NHẬP

Không phải học cách chống gió

Mà là giữ cho ba tầng trong thân còn vững

1. GIỮ TẦNG NGOÀI – TẤU LÝ

Đây là lớp cửa đầu tiên

Nếu lớp này hở

tà vào rất nhanh

Cần giữ:

– Không để mồ hôi gặp gió

– Không tắm khi cơ thể còn nóng

– Không để điều hòa thổi trực tiếp vào người

Dấu hiệu đang hở:

– Ra mồ hôi dễ

– Gặp gió là lạnh

– Da nhạy với thời tiết

→ Đây là lúc cần “giữ cửa”

2. GIỮ TẦNG GIỮA – VỆ KHÍ

Vệ khí là thứ đi ngoài

giữ cơ thể khỏi ngoại tà

Muốn vệ khí mạnh

không cần tập phức tạp

Chỉ cần:

– Vận động vừa đủ để mồ hôi ra tự nhiên

– Không ngồi lì, không trì trệ

– Không để cơ thể quá lạnh kéo dài

Dấu hiệu vệ khí yếu:

– Dễ cảm

– Thời tiết thay đổi là mệt

– Hay ớn lạnh

→ Không phải do “yếu”

mà do vệ khí không đủ giữ

3. GIỮ TẦNG TRONG – CHÍNH KHÍ

Đây là gốc

Nếu gốc còn

thì bên ngoài có hở

cũng không vào sâu

Muốn giữ:

– Ngủ đúng giờ (trước khi khí bắt đầu tàng)

– Ăn đúng bữa, không làm hại tỳ vị

– Không làm việc quá sức kéo dài

Dấu hiệu chính khí suy:

– Mệt không rõ lý do

– Hồi phục chậm

– Dễ kiệt sau một đợt bệnh nhẹ

→ Đây là lúc cần “giữ gốc”

4. GIỮ NHỊP SỐNG

Đây là điều quyết định

Không phải một hành động

mà là tổng thể mỗi ngày

Nếu:

– Ngày nóng – đêm lạnh

– Lúc ăn – lúc bỏ

– Lúc ngủ – lúc thức

→ Cơ thể mất khả năng thích ứng

→ Bát Hư sẽ tự hình thành

Ngược lại

Khi nhịp ổn

Tấu lý tự biết mở – đóng

Vệ khí tự biết ra – vào

Chính khí tự giữ bên trong

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Chính khí tồn nội

tà bất khả can

Không phải tà mạnh

mà là mình yếu chỗ giữ

Có người

chỉ cần ngủ dậy

đã thấy nhẹ

Có người

càng ngủ càng mệt

Có người

làm ít mà vẫn có lực

Có người

chưa làm đã thấy hao

Không phải do tuổi

cũng không phải do may mắn

Mà do

sinh khí trong người khác nhau

SINH KHÍ KHÔNG PHẢI MỘT THỨ DUY NHẤT

Trong Nội Kinh

Không có một “nguồn sinh khí” riêng lẻ

Mà là sự hợp lại của nhiều phần:

• Khí từ trời (hô hấp)
• Khí từ đất (ăn uống)
• Tinh từ tiên thiên (bẩm thụ ban đầu)

Ba phần này

không tách rời

→ Mà hợp lại thành khí nuôi sống con người

KHÍ TRỜI

KHÔNG CHỈ LÀ HÍT THỞ

Không phải cứ hít nhiều là đủ

Mà là:

Hít có sâu không

Thở có chậm không

Ngực có mở không

Nếu thở nông

thở gấp

thở ngắt

→ Khí vào mà không xuống

→ Không thành sinh khí

KHÍ ĐẤT

KHÔNG CHỈ LÀ ĂN

Không phải ăn nhiều là có khí

Mà là:

Tỳ vị có vận hóa được không

Ăn sai giờ

ăn quá no

ăn lúc tâm loạn

→ Khí không sinh

→ Ngược lại còn thành gánh nặng

TINH TIÊN THIÊN

KHÔNG THẤY NHƯNG LUÔN BỊ TIÊU

Đây là phần nền

Không thể tạo thêm

chỉ có thể giữ

Thức khuya

lao lực

dục quá

→ Tinh hao

Tinh hao → khí yếu

khí yếu → thần mờ

KHÔNG PHẢI THIẾU KHÍ

MÀ LÀ KHÔNG TẠO ĐƯỢC KHÍ

Nhiều người nghĩ mình “thiếu năng lượng”

Nhưng thật ra:

Khí vẫn vào

nhưng không chuyển thành sinh khí

Ăn mà không hóa

→ không sinh khí

Thở mà không xuống

→ không sinh khí

Sống mà không giữ

→ không còn khí để sinh

ĐIỀU KIỆN ĐỂ SINH KHÍ HÌNH THÀNH

Không cần kỹ thuật phức tạp

Chỉ cần đúng ba điều:

1. Tỳ vị còn vận hóa được

→ ăn vào chuyển thành khí

2. Phế còn tuyên giáng được

→ thở vào đưa khí đi

3. Thận còn giữ được gốc

→ khí không tán

Thiếu một trong ba

Sinh khí không thành

KHI SINH KHÍ SUY

CƠ THỂ SẼ LÊN TIẾNG

Không cần đợi bệnh

Chỉ cần:

– Dễ mệt

– Khó tập trung

– Ngủ không phục hồi

→ Sinh khí đã yếu

Nặng hơn:

– Ăn không ngon

– Thở nông

– Người thiếu lực

→ Sinh khí không sinh được

KHI SINH KHÍ ĐỦ

KHÔNG CẦN CỐ GẮNG

Không cần “tạo động lực”

Chỉ là:

Người tự muốn làm

Tâm tự sáng

Thân tự có lực

→ Đây là biểu hiện của sinh khí còn đủ

KHÔNG PHẢI TÌM CÁCH TĂNG

MÀ LÀ ĐỪNG LÀM MẤT

Không phải cứ học thêm phương pháp

Mà là:

Đừng phá cái đang có

Thức khuya

ăn quá

tâm loạn

→ Làm hao nhanh hơn cả việc bù lại

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Tinh tồn thì khí sinh

Khí sinh thì thần hiện

Tinh hao

khí không có gốc

Khí tán

thần không còn chỗ nương

Có những người

chỉ cần thay đổi thời tiết nhẹ

là cơ thể đã phản ứng

Có người rất dễ ra mồ hôi

Có người lại không thoát được mồ hôi

Có người dễ nhiễm gió

Có người đứng giữa gió vẫn không sao

Khác nhau không nằm ở “sức đề kháng”

Mà nằm ở một nơi rất mỏng

ngay trên bề mặt cơ thể

TẤU LÝ LÀ GÌ

Tấu lý không phải là một huyệt

cũng không phải một cơ quan

Mà là khoảng không gian

giữa da – thịt

Là nơi:

lỗ chân lông mở ra – khép lại

khí ra – khí vào

→ Đây là “cửa” của cơ thể

KHÍ RA VÀO Ở ĐÂU

Không phải ở phổi

Mà còn ở tấu lý

Vệ khí đi ra ngoài qua đây

để bảo vệ cơ thể

Mồ hôi thoát ra qua đây

để điều hòa bên trong

Tà khí cũng đi vào từ đây

khi cửa không còn giữ

→ Tấu lý là ranh giới

giữa trong và ngoài

TẤU LÝ MỞ

KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG TỐT

Nhiều người nghĩ:

ra mồ hôi là tốt

Nhưng

Mở quá → khí thoát

Đóng quá → khí bế

Khi tấu lý mở quá

– Dễ ra mồ hôi

– Gió nhẹ cũng mệt

– Người nhanh hao

→ Khí không giữ được

Khi tấu lý đóng quá

– Ít hoặc không ra mồ hôi

– Dễ sốt, bí

– Người nặng, bức

→ Khí không thoát được

CÂN BẰNG NẰM Ở KHẢ NĂNG ĐÓNG – MỞ

Không phải luôn mở

cũng không phải luôn đóng

Mà là:

Cần mở thì mở

Cần giữ thì giữ

Khi nóng → mở để thoát

Khi lạnh → khép để giữ

→ Đây là trí thông minh của cơ thể

KHI TẤU LÝ LOẠN

CƠ THỂ MẤT NHỊP

Người sống sai nhịp lâu ngày:

– Thức khuya

– Tắm đêm

– Ra mồ hôi rồi gặp lạnh

– Ngồi điều hòa liên tục

→ Làm rối khả năng đóng – mở

Lâu dần:

Cơ thể không còn biết khi nào nên mở

khi nào nên giữ

→ Tấu lý mất điều hòa

CÁCH GIỮ TẤU LÝ

KHÔNG PHẢI LÀ KÍCH THÍCH

Không có “bấm huyệt” cho tấu lý

Vì đây không phải điểm cố định

Chỉ có thể giữ bằng cách sống:

– Không để gió lạnh đánh trực tiếp khi đang ra mồ hôi

– Không tắm ngay khi cơ thể còn nóng

– Giữ ấm khi cần, thoáng khi cần

Vận động vừa đủ

để mồ hôi ra tự nhiên

→ giúp tấu lý “biết mở”

Nghỉ đúng lúc

không để cơ thể kiệt

→ giúp tấu lý “biết giữ”

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Vệ khí giữ bên ngoài

tấu lý là cửa của vệ khí

Cửa vững thì tà không vào

Cửa hở thì khí tự hao

Con người không đứng giữa trời đất

chỉ bằng hình thể

Mà đứng bằng một trục vô hình

Một đầu ở đỉnh đầu

Một đầu ở lòng bàn chân

Trục này không thấy

nhưng luôn vận hành

Khi còn thông

người vững, nhẹ, sáng

Khi lệch

mọi thứ bắt đầu rối từ bên trong

HAI ĐIỂM ĐẦU – CUỐI CỦA TRỤC

Bách Hội nằm ở đỉnh đầu

Là điểm cao nhất

nơi giao của các đường kinh dương

Cách xác định:

Nối hai đỉnh tai

điểm cao nhất ở giữa chính là Bách Hội

Dũng Tuyền nằm ở lòng bàn chân

Chỗ lõm hiện ra

khi co các ngón chân lại

Thuộc kinh Thận

nơi khí bắt đầu đi lên từ dưới

Một trên – một dưới

Một dương – một âm

Không phải hai huyệt rời rạc

Mà là hai đầu của một dòng vận hành

CƠ CHẾ VẬN HÀNH

KHÔNG PHẢI “MỞ HUYỆT”

Khí trong cơ thể

không đứng yên

Dương khí có xu hướng đi lên

Âm khí có xu hướng đi xuống

Nhưng để cơ thể ổn định

Phải có:

Dương đi lên rồi giáng xuống

Âm ở dưới nhưng vẫn có lực nâng lên

Bách Hội không phải nơi để “đẩy khí lên”

Mà là nơi khí phải lên được rồi biết quay về

Dũng Tuyền không chỉ là “điểm dưới”

Mà là nơi giữ gốc để khí không tán

Khi hai đầu này còn liên hệ

Thì giữa thân người

khí tự thông

KHI TRỤC LỆCH

CƠ THỂ SẼ BIỂU HIỆN

Không cần đợi thành bệnh

Chỉ cần:

– Hay đau đầu, căng đầu

– Ngủ không sâu

– Suy nghĩ nhiều, khó dừng

→ Khí bị dồn lên trên

Hoặc:

– Chân lạnh, yếu

– Đứng lâu mỏi

– Cơ thể thiếu lực

→ Khí không xuống được

Nặng hơn

Trên nóng – dưới lạnh

Tâm loạn – thân rỗng

→ Trục Thiên – Địa đã đứt

KHI TRỤC THÔNG

CƠ THỂ TỰ ĐIỀU CHỈNH

Không cần dấu hiệu lớn

Chỉ là:

Đầu nhẹ

Mắt sáng

Chân vững

Ngủ sâu hơn

Thở chậm lại

Tâm không còn bị kéo liên tục

→ Đây là trạng thái khí bắt đầu đúng

TÁC ĐỘNG ĐÚNG

KHÔNG PHẢI KÍCH MẠNH

Với Bách Hội

Không ấn sâu

không day mạnh

Chỉ cần:

Đặt tay nhẹ lên

hướng sự chú ý

giữ yên

thở sâu và chậm

→ Mục đích là điều khí, không phải kích thích

Có thể:

để ánh nắng sáng nhẹ chiếu lên đỉnh đầu

Không phải để “nạp năng lượng”

mà để giúp khí mở nhẹ

Giữ đầu thẳng

cột sống thẳng

→ Khí dễ đi lên mà không bế

Với Dũng Tuyền

Xoa ấm lòng bàn chân

day nhẹ điểm lõm

Ngâm chân nước ấm buổi tối

Đi chân đất trên nền tự nhiên

(cỏ, đất khô, cát)

→ Giúp khí hạ xuống

→ giữ được gốc

Bước chậm

cảm nhận bàn chân chạm đất

→ kéo ý xuống dưới

→ khí đi theo

Không phải ngày nào cũng cần làm

Mà là khi cơ thể có dấu hiệu lệch

KHÔNG PHẢI CỨ TÁC ĐỘNG LÀ ĐỦ

Nếu sống sai nhịp

Thì có làm bao nhiêu

khí cũng tán

Thức khuya

ăn quá

tâm loạn

→ Làm một ngày

phá cả ngày

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Dương không giáng

thì đầu loạn

Âm không giữ

thì gốc rỗng

Khí có lên có xuống

thì sinh mệnh mới tròn

Có những người

cơ thể vẫn còn đó

nhưng ánh mắt đã mờ

lời nói không còn lực

tâm trí không còn sáng

Không phải họ thiếu một thứ gì rõ ràng

mà là

một trong ba “gốc”

đã bắt đầu rơi rụng

CON NGƯỜI

KHÔNG CHỈ LÀ THÂN

Mà là một “hệ” đang vận hành

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

con người được nhìn như một tiểu vũ trụ

và cốt lõi của nó

là ba thứ:

Tinh – Khí – Thần

ĐÂY KHÔNG PHẢI BA KHÁI NIỆM

Mà là BA TẦNG CỦA SỰ SỐNG

TINH

LÀ GỐC

Tinh là phần sâu nhất

là “vốn” bạn có

trước khi bạn kịp làm gì

Tinh đến từ đâu?

• từ cha mẹ (tiên thiên)
• từ ăn uống (hậu thiên)

Nhưng điểm quan trọng là:

Tinh không dễ tạo thêm

chỉ dễ hao đi

Tinh không vận động

nhưng quyết định tất cả

Giống như sáp nến

không cháy

nhưng quyết định ngọn lửa có tồn tại được hay không

KHÍ

LÀ DÒNG VẬN HÀNH

Nếu Tinh là nền

thì Khí là thứ làm cho mọi thứ “chạy”

Khí không phải chỉ là hơi thở

mà là toàn bộ lực vận hành trong cơ thể

• đẩy huyết đi
• giữ ấm
• bảo vệ bên ngoài
• nuôi dưỡng bên trong

Khí không đứng yên

mà luôn chuyển

Nếu Khí thông

thân nhẹ

Nếu Khí tắc

mọi thứ bắt đầu ứ lại

THẦN

LÀ BIỂU HIỆN

Là thứ người khác nhìn thấy ở bạn

• ánh mắt
• thần thái
• sự tỉnh táo
• độ sáng của tâm

Nội Kinh nói:

“Đắc thần giả sinh

thất thần giả tử”

Thần không tự có

mà là kết quả

của Tinh đủ

Khí đầy

NGUYÊN LÝ VẬN HÀNH

KHÔNG PHẢI 3 THỨ RIÊNG

MÀ LÀ MỘT DÒNG

Tinh sinh Khí

Khí dưỡng Thần

Thần giữ Tinh

Đây là một vòng kín

• Tinh đủ → Khí có lực
• Khí đủ → Thần sáng
• Thần yên → Tinh không hao

Chỉ cần một điểm lệch

toàn bộ hệ thống bắt đầu suy

ĐÂY LÀ CHỖ NGƯỜI TA HAY SAI

• chỉ bồi bổ mà không giữ
• chỉ tập luyện mà không nuôi
• chỉ cố tập trung mà không an tâm

Kết quả là

• Tinh vẫn hao
• Khí vẫn tắc
• Thần vẫn loạn

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI LÀM NHIỀU

MÀ LÀ GIỮ ĐÚNG DÒNG

GIỮ TINH

Không phải bổ thêm

mà là bớt hao

• ngủ đúng giờ
• tiết chế tiêu hao
• không lao lực kéo dài

LÀM CHO KHÍ THÔNG

• ăn vừa đủ
• thở sâu
• vận động tự nhiên

Không để khí ứ

AN THẦN

• giảm lo nghĩ
• giảm kích thích
• giữ tâm ổn

KHÔNG PHẢI LÀM TỪNG PHẦN

MÀ LÀ GIỮ NHỊP

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

“Tinh tồn tắc khí tồn

khí tồn tắc thần tồn”

Tinh là gốc

Khí là lực

Thần là biểu hiện

Nếu Tinh còn

cơ thể còn “nhiên liệu”

→ Khí mới sinh ra và vận hành được

Nếu Khí còn

dòng năng lượng còn thông

→ Thần mới sáng, tâm mới yên

Ngược lại

Tinh hao → Khí yếu

Khí yếu → Thần loạn

Vậy nên

không cần cố “giữ Thần”

mà phải giữ từ gốc

đừng làm hao Tinh

đừng làm tắc Khí

Khi hai thứ đó còn

Thần tự nhiên sẽ sáng

Mình có một cô học viên lớn tuổi.

Hôm trước trò chuyện, cô kể về Thầy Mẹ của cô

ông khoảng 100, bà đã 90.

Hiện rất minh mẫn và khoẻ manh

Ông vẫn còn hát karaoke nữa mà.

Mình tò mò hỏi

Ông bà sống thế nào mà khoẻ vậy?

Mình nhớ cô nói

Cũng không có gì đặc biệt.

Chỉ là làm vườn, ở ngoài nắng, ngoài gió,

chơi với đất, với cây.

Đói thì ăn, mệt thì nghỉ.

Nghe xong, mình thấy

một lối sống đơn giản

nhưng chứa một điều gì rất sâu.

CHÚNG TA NGHĨ SỨC KHỎE

ĐẾN TỪ NHỮNG THỨ PHỨC TẠP

Thực phẩm chức năng

chế độ ăn đặc biệt

phương pháp luyện tập mới

Nhưng có khi

cái giữ cho một người sống lâu, sống vững

lại là những điều

đơn giản đến mức

người ta không tin

PHƠI NẮNG LÀ GÌ?

Không chỉ là đứng dưới ánh nắng

mà là để cơ thể

tiếp xúc trực tiếp với Trời

Ánh nắng không chỉ làm ấm da

mà đánh thức Dương khí

Khi Dương khí được khơi dậy

cơ thể có lực

có nhịp

có sự sống

LÀM VƯỜN LÀ GÌ?

Không chỉ là lao động

mà là đưa cơ thể

trở lại với Đất

Tay chạm đất

chân chạm đất

khí tự nhiên đi xuống

Không cần “tập luyện”

mà khí vẫn lưu

ĐÓI THÌ ĂN

Không phải là chế độ ăn

mà là ăn theo nhu cầu thật

Không ép giờ

không ép lượng

Cơ thể cần thì ăn

không cần thì không nhồi

Tỳ Vị không bị quá tải

Doanh khí mới sinh ra được

MỆT THÌ NGHỈ

Không phải lười

mà là biết dừng đúng lúc

Không cố vượt

không cố gồng

Khi mệt mà nghỉ

khí không bị tán

Thần không bị hao

Trong Hoàng Đế Nội Kinh có nói:

“Ăn uống có mực

khởi cư có thường

không làm việc quá sức

nên hình với thần đều đầy đủ”

Người xưa sống trăm tuổi

không phải vì họ biết nhiều phương pháp

mà vì họ không làm trái nhịp

ĐIỀU GÌ ĐANG KHÁC

Người xưa không cố sống khỏe

Họ chỉ sống đúng

• trời sáng thì dậy
• trời tối thì nghỉ
• làm thì làm
• dừng thì dừng

Không có “kế hoạch sức khỏe”

nhưng lại không phá sức khỏe

CÒN CHÚNG TA

Ăn không vì đói

mà vì thói quen

Nghỉ không vì mệt

mà vì kiệt

Ở trong nhà nhiều hơn ngoài trời

và khi ra nắng

lại thấy khó chịu

KHÔNG PHẢI CƠ THỂ YẾU

MÀ LÀ MẤT NHỊP

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI QUAY VỀ LÀM NÔNG

MÀ LÀ MANG LẠI NHỊP ĐÓ

• mỗi ngày ra nắng một chút
• vận động tự nhiên, không gượng ép
• ăn khi thật sự đói
• dừng khi cơ thể báo mệt

KHÔNG PHẢI LÀM NHIỀU

MÀ LÀ ĐỪNG LÀM SAI

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Thuận theo trời đất

thì không cần chữa

Trước khi có hình hài

không có xương

không có thịt

chỉ có một sự giao hội

Âm – và Dương

SINH MỆNH

KHÔNG BẮT ĐẦU TỪ CƠ THỂ

Mà bắt đầu từ một “nhịp”

Khi hai dòng lực

một hướng vào

một hướng ra

gặp nhau

và không triệt tiêu nhau

mà nương nhau để tồn tại

ÂM DƯƠNG

LÀ GÌ?

Không phải hai thứ đối lập

mà là hai chiều vận hành

• Âm: thu, giữ, nuôi, tàng
• Dương: phát, động, ấm, hành

Một cái giữ cho không mất

một cái làm cho không dừng

SINH MỆNH XUẤT HIỆN

KHI ÂM DƯƠNG KHÔNG TRIỆT TIÊU

Nếu Dương quá

sẽ bốc lên rồi tán

Nếu Âm quá

sẽ chìm xuống rồi tắt

Chỉ khi

có lên – có xuống

có vào – có ra

mà vẫn giữ được nhau

thì sự sống mới hình thành

NGUYÊN LÝ VẬN HÀNH

Không phải đứng yên

mà là luôn chuyển

• Dương đi ra ngoài
• Âm giữ lại bên trong
• Dương ấm lên
• Âm làm mát lại
• Dương đẩy đi
• Âm giữ lại

Sự sống

không nằm ở một bên

mà nằm ở sự qua lại

CƠ THỂ CON NGƯỜI

LÀ BIỂU HIỆN CỦA ÂM DƯƠNG

• tim đập → Dương động
• máu nuôi → Âm dưỡng
• hơi thở vào → Âm
• hơi thở ra → Dương
• ban ngày → Dương
• ban đêm → Âm

Không có gì đứng riêng

KHI MẤT NHỊP

Không phải mất ngay

mà là lệch dần

• ngủ muộn → Âm hao
• suy nghĩ nhiều → Âm tán
• vận động quá → Dương tán
• ít vận động → Dương ứ

Ban đầu chỉ là cảm giác

sau đó mới thành vấn đề

SAI LẦM LỚN NHẤT

Là cố “bù”

Thấy lạnh → làm nóng

Thấy nóng → làm mát

Nhưng không nhìn

vì sao lại lệch

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI ĐI TÌM CÁI MỚI

MÀ LÀ TRỞ VỀ ĐÚNG NHỊP

NGỦ ĐÚNG GIỜ

Để Âm được nuôi

Không phải ngủ cho đủ tiếng

mà là ngủ đúng thời

VẬN ĐỘNG VỪA PHẢI

Để Dương được hành

Không phải tập nhiều

mà là để khí được lưu

ĂN UỐNG CÓ MỰC

Để Âm không bị đục

Để Dương không bị nặng

HƠI THỞ CHẬM

Để hai chiều gặp nhau

Không tán

không ứ

GIỮ TÂM YÊN

Để không làm lệch nhịp

Tâm động

Âm Dương loạn

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

“Âm dương hòa

tinh khí mới sinh”

Không phải mạnh

mà là thuận

Có những người

không bệnh rõ ràng

nhưng luôn thấy

không ổn

lúc thì nóng

lúc thì lạnh

lúc thì đầy

lúc thì trống

Không phải thiếu

mà là lệch

ÂM DƯƠNG

KHÔNG PHẢI KHÁI NIỆM

Mà là hai mặt

của cùng một dòng khí

Âm không tách khỏi Dương

Dương không tồn tại nếu không có Âm

Không phải hai thứ

mà là hai trạng thái

ÂM LÀ GÌ

Là phần giữ lại

• tĩnh
• mát
• nuôi dưỡng
• đi vào trong

Âm là nền

DƯƠNG LÀ GÌ

Là phần vận hành

• động
• ấm
• phát tán
• đi ra ngoài

Dương là lực

KHÍ LUÔN CÓ CẢ HAI

Không có khí thuần Âm

cũng không có khí thuần Dương

Mọi vận hành

đều là sự chuyển qua lại

NGUYÊN LÝ VẬN HÀNH

Không phải giữ nguyên

mà là luôn biến đổi

• Dương phải đi ra
• Âm phải giữ lại
• Dương không tán quá
• Âm không ứ lại

Khi hai chiều này thuận

cơ thể tự quân bình

KHI LỆCH

Không phải bệnh đến ngay

mà là cảm giác trước

• Dương quá → nóng, bức, khó ngủ
• Âm quá → lạnh, nặng, chậm

Không phải thiếu

mà là lệch hướng

SAI LẦM PHỔ BIẾN

• thấy lạnh → cố làm nóng
• thấy nóng → cố làm mát

Chỉ xử lý biểu hiện

mà không nhìn dòng khí

ÂM DƯƠNG KHÔNG CẦN “CÂN”

MÀ CẦN THUẬN

Không phải 50–50

mà là đúng lúc – đúng hướng

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI LÀM NHIỀU

MÀ LÀ SỐNG ĐÚNG NHỊP

NGỦ ĐỂ GIỮ ÂM

Ban đêm

là lúc thu lại

Nếu không ngủ

Âm không đủ

HOẠT ĐỘNG ĐỂ VẬN DƯƠNG

Ban ngày

là lúc đi ra

Nếu không vận động

Dương bị ứ

ĂN UỐNG ĐỂ NUÔI ÂM

Ăn đúng – đủ – dễ tiêu

không quá nặng

không quá kích thích

HƠI THỞ ĐỂ ĐIỀU

Thở sâu

giúp Dương không bốc

giúp Âm không tắc

TÂM ĐỂ GIỮ NHỊP

Tâm động

Dương loạn

Tâm tán

Âm hao

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

“Âm bình Dương bí

tinh thần nãi trị”

Không phải không có biến động

mà là không lệch khỏi nhịp

VÌ SAO NƯỚC VÀO NHIỀU

NHƯNG KHÔNG Ở LẠI?

Có người uống rất nhiều nước

nhưng vẫn khô

vẫn mệt

vẫn nóng trong

Có người không uống quá nhiều

nhưng thân nhẹ

da nhuận

tinh thần ổn

Không phải do lượng

mà do cách cơ thể dùng

NƯỚC

KHÔNG CHỈ ĐỂ UỐNG

Mà để ĐƯỢC DÙNG

Trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

nước sau khi vào cơ thể

không nằm yên

mà phải được khí hóa

để thành tân dịch

nuôi khắp bên trong

KHÔNG PHẢI UỐNG VÀO

LÀ ĐỦ

Nước vào

→ phải được Tỳ vận hóa

→ Phế phân bố

→ Thận giữ lại phần cần

→ phần thừa được bài tiết

Nếu không đi được vòng này

nước chỉ “đi qua”

không nuôi được

VÌ SAO UỐNG NHIỀU

VẪN KHÔ

Không phải thiếu nước

mà là không chuyển hóa được

• Tỳ yếu → không hấp thu
• Phế yếu → không phân bố
• Thận yếu → không giữ

Nước vào

nhưng không thành tân dịch

NƯỚC

PHẢI ĐI ĐÚNG ĐƯỜNG

Nếu đi đúng

• da sẽ nhuận
• miệng không khô
• cơ thể mát mà không lạnh

Nếu đi sai

• phù
• tiểu nhiều
• vẫn khát
• người nặng

SAI LẦM PHỔ BIẾN

• ép uống thật nhiều
• uống liên tục không theo nhu cầu
• uống nước lạnh khi cơ thể yếu
• uống thay cho nghỉ

Không phải uống sai

mà là hiểu sai

UỐNG ĐỦ

LÀ NHƯ THẾ NÀO

Không phải theo con số

mà theo trạng thái

• khát thì uống
• uống từng ngụm
• uống khi cơ thể sẵn sàng
• không dồn quá nhiều một lúc

THỜI ĐIỂM QUAN TRỌNG

• sáng sớm: khởi động khí hóa
• giữa ngày: hỗ trợ vận hành
• chiều tối: giảm dần để không ảnh hưởng Thận

NHIỆT ĐỘ NƯỚC

Không phải càng lạnh càng mát

Nước ấm

dễ vào

dễ hóa

dễ đi

DẤU HIỆU ĐỦ NƯỚC

• tiểu vàng nhạt
• miệng ẩm
• da không khô
• người nhẹ

Không cần đo

chỉ cần cảm

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không phải bổ thêm

mà là giúp cơ thể dùng được

Có những nơi

ở vào không thấy bệnh

nhưng càng ở lâu

người càng mệt

không đau rõ ràng

nhưng thân ngày một nặng

không phải vì làm nhiều hơn

mà vì khí không còn như trước

SINH MỆNH LUÔN NHẬN KHÍ TỪ MÔI TRƯỜNG

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

con người không chỉ sống bằng ăn uống

mà còn sống bằng

khí hít vào mỗi ngày

và trường khí xung quanh

Nơi ở không chỉ là chỗ trú

mà là nơi khí ra vào liên tục

▪︎ Khí thuận thì dễ nuôi thân

▪︎ Khí trệ thì dễ sinh nặng

▪︎ Khí loạn thì dễ làm tán thần

Ở lâu trong một nơi

cơ thể sẽ dần mang nhịp của nơi đó

NHỮNG NƠI KHÔNG HỢP VỚI SINH MỆNH

Không phải nơi xấu rõ ràng

mà là nơi

làm khí vận hành không trọn

▪︎ Không khí ít lưu thông

▪︎ Ánh sáng thiếu hoặc lệch nhịp ngày đêm

▪︎ Nhiệt độ không thuận tự nhiên (quá lạnh hoặc quá kín)

▪︎ Ít vận động, cơ thể phải ngồi hoặc đứng lâu một trạng thái

▪︎ Âm thanh, thông tin hoặc kích thích liên tục

▪︎ Trường khí dễ làm tâm căng, khó lắng

Ở trong đó

không có gì “quá sai”

nhưng cơ thể luôn phải tự điều chỉnh

để giữ cân bằng

KHÔNG LÀM BỆNH NGAY

NHƯNG LÀM KHÍ MỎNG DẦN

Ở những nơi như vậy

▪︎ Dương khí phải liên tục chống đỡ

▪︎ Tỳ vị phải gắng để vận hóa

▪︎ Khí huyết khó lưu thông trọn

Lâu ngày

không phải bệnh xuất hiện ngay

mà là

▪︎ người dễ mệt hơn

▪︎ đầu nặng, thân trì

▪︎ ngủ không sâu

▪︎ hồi phục chậm

Sinh mệnh không gãy

nhưng nền đang mỏng đi

NHẦM LẪN PHỔ BIẾN

Con người thường nghĩ

▪︎ Không bệnh là ổn

▪︎ Ở quen là hợp

▪︎ Chịu được là không sao

Nhưng Nội Kinh nhìn ở tầng khí

Có những nơi

không làm bạn gục xuống

nhưng làm chính khí yếu dần

Đến khi nhận ra

thì không phải vì một lần

mà vì tích lại quá lâu

KHI KHÔNG THỂ RỜI ĐI

Không phải lúc nào

cũng có thể chọn lại môi trường

Nhưng không có nghĩa

là để khí hao tự nhiên

Điều cần giữ

không phải là hoàn cảnh

mà là khả năng giữ khí bên trong

▪︎ Giữ hô hấp sâu và đều để khí không nông

▪︎ Giữ thân có vận động nhẹ để khí không trệ

▪︎ Giữ nhịp ngủ – thức đúng để dương khí còn phục hồi

▪︎ Giữ khoảng tĩnh mỗi ngày để thần không tán

▪︎ Giữ ăn vừa đủ để tỳ vị không quá tải

Không chống lại môi trường

mà tăng lực giữ của sinh mệnh

NGUYÊN LÝ CỦA NỘI KINH

Cổ nhân không tránh hết mọi thứ

mà giữ cho bên trong không suy

▪︎ Khí còn trụ → thân còn giữ

▪︎ Khí còn thông → trệ không sinh

▪︎ Thần còn yên → sinh mệnh còn ổn

Không phải tìm nơi hoàn hảo

mà là không để mình hao trong nơi không hợp

Có những người

không bệnh

nhưng không còn lực

không đau

nhưng không còn “sống”

Không phải do thiếu ăn

không phải do thiếu ngủ

mà là gốc

đang yếu đi

NGUYÊN KHÍ

LÀ GÌ

Không phải hơi thở

không phải khí từ ăn uống

mà là phần khí gốc

có từ trước khi hình thành thân này

Trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

nguyên khí được gọi là

cái nền của sinh mệnh

là lực đầu tiên

khi sự sống bắt đầu

NGUYÊN KHÍ

ĐẾN TỪ ĐÂU

Không tự sinh sau khi sinh

mà được trao

Tinh của cha

huyết của mẹ

kết hợp

hình thành một “gốc”

gọi là tiên thiên

Nguyên khí

chính là phần lực sống

được gửi vào đó

KHÁC VỚI CÁC LOẠI KHÍ KHÁC

• doanh khí: sinh từ ăn uống
• vệ khí: vận hành bên ngoài
• tông khí: tụ ở lồng ngực

Còn nguyên khí

không phải do tạo thêm

mà là cái đã có sẵn

NGUYÊN KHÍ

NẰM Ở ĐÂU

Gốc ở Thận

nhưng không nằm yên

mà thông qua Tam tiêu

đi khắp cơ thể

làm nền cho mọi vận hành

VAI TRÒ CỦA NGUYÊN KHÍ

Không trực tiếp “làm”

mà là “cho phép”

• giúp tạng phủ hoạt động
• giúp khí hóa diễn ra
• giúp cơ thể tự phục hồi

Nếu nguyên khí mạnh

mọi thứ tự vận hành

Nếu nguyên khí suy

mọi thứ bắt đầu chậm lại

NGUYÊN KHÍ

KHÔNG TĂNG THÊM DỄ DÀNG

Không giống doanh khí

có thể sinh mỗi ngày

Nguyên khí

không phải để “tạo thêm”

mà là để giữ

ĐIỀU GÌ LÀM HAO NGUYÊN KHÍ

Không phải lao động bình thường

mà là tiêu sai cách

• tiêu tinh vô độ
• thức khuya kéo dài
• lao lực không hồi
• lo nghĩ liên tục
• sống nghịch nhịp tự nhiên

Mỗi lần như vậy

là rút từ gốc

VÌ SAO CÀNG NGÀY CÀNG YẾU?

Không phải vì thiếu bổ

mà vì dùng quá

Cơ thể không thiếu năng lượng

mà thiếu nền để vận hành

NGUYÊN KHÍ

VẬN HÀNH NHƯ THẾ NÀO

Không chạy riêng lẻ

mà là nền phía sau

Như lửa dưới nồi

Không thấy

nhưng quyết định tất cả

Nếu lửa yếu

mọi thứ trên không chín

CÓ THỂ LÀM NGUYÊN KHÍ MẠNH LÊN KHÔNG?

Không theo cách “bù thêm”

mà theo cách

không làm hao

Khi không bị rút

nó tự đầy theo thời gian

CÁCH GIỮ NGUYÊN KHÍ

Không phải làm nhiều

mà là giữ đúng

• ngủ sớm để khí quy về gốc
• tiết chế để không hao tinh
• làm việc có nhịp để không kiệt lực
• ăn vừa để không làm nặng Tỳ
• giữ tâm yên để khí không tán

KHÔNG PHẢI GIỮ BẰNG GỒNG

Mà bằng không làm tổn

Không ép cơ thể

không sống ngược

DẤU HIỆU NGUYÊN KHÍ ĐANG TỐT

• có lực bền
• ít mệt vô cớ
• ngủ sâu
• hồi phục nhanh

Không phải mạnh tức thời

mà là ổn lâu dài

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

“tinh tồn tắc khí tồn

khí tồn tắc thần tồn”

Giữ được tinh

thì giữ được gốc

Có người

uống đủ thứ thuốc bổ

ăn uống rất kỹ lưỡng

nhưng người vẫn nặng nề, mệt mỏi

Không phải vì thiếu chất

mà vì “rác” trong người

chưa có chỗ thoát ra

TRỜI TIẾP NĂNG LƯỢNG

ĐẤT NHẬN TRƯỢC KHÍ

Theo Nội Kinh

Trời mang thanh khí để nuôi dưỡng

Đất mang âm khí để dung chứa

Con người sống ở giữa

phải biết nạp thanh khí từ trên

và xả trược khí (tà khí) xuống dưới

Chỉ nạp mà không xả

thành bệnh

BÀN CHÂN LÀ RỄ

NƠI CHẠM VÀO ĐỊA KHÍ

Dưới lòng bàn chân

có huyệt Dũng Tuyền

(thuộc kinh Thận)

Đây không chỉ là nơi khí huyết dồn về

mà là “van xả” tự nhiên lớn nhất

để nhiệt độc, căng thẳng

thoát ra ngoài

KHI CHÚNG TA MẤT KẾT NỐI

Suốt ngày mang giày kín

đi trên nền gạch men, xi măng

sống trên những tầng cao

Nhân khí bị cô lập

không chạm được vào Địa khí

Tà khí không có đường thoát xuống

liền quay ngược lên trên

gây bốc hỏa, đau đầu, mất ngủ

ĐỊA KHÍ HOẠT ĐỘNG THẾ NÀO

Đất có tính bao dung

thu nạp và chuyển hóa mọi thứ

Khi chân chạm đất

Âm khí của đất liền tương tác

hút lấy Dương hỏa đang dư thừa

rút đi tĩnh điện và sự bức bối

Ngay lập tức:

Đầu nhẹ đi

Chân ấm lên

ỨNG DỤNG

KẾT NỐI VÀ XẢ TÀ KHÍ NHƯ THẾ NÀO

Không cần kỹ thuật cao siêu

chỉ cần trả cơ thể về tự nhiên

ĐI CHÂN TRẦN TRÊN ĐẤT

• trên bãi cỏ
• nền đất sét, bùn
• bãi cát bờ biển

→ Để lòng bàn chân tiếp xúc trực tiếp

→ xả tà khí nhanh nhất

NGÂM CHÂN NƯỚC ẤM KÈM MUỐI

Nước và muối thuộc âm (tính của đất)

Ngâm chân mỗi tối trước khi ngủ

→ kéo hỏa khí từ đầu xuống chân

→ xả mỏi mệt của cả một ngày

XOA BÓP HUYỆT DŨNG TUYỀN

Lòng bàn chân ở 1/3 phía trên (chỗ lõm vào)

Mỗi tối xoa nóng hoặc day ấn

→ mở cửa ngõ Dũng Tuyền

→ kích hoạt luân chuyển Âm Dương

ĐỨNG THẢ LỎNG (TRẠM TRANG CƠ BẢN)

Hai chân giang rộng bằng vai

hơi chùng gối, lòng bàn chân bám chặt

Cảm giác chân như rễ cây cắm sâu xuống đất

→ mượn sự vững chãi của Địa khí

→ tâm trí tự khắc an định

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không chỉ tìm cách đắp thêm

mà phải biết khơi thông và dọn dẹp

Mượn sự bao dung của đại địa

để gột rửa thân thể chính mình

Nếu vệ khí là lớp giáp bên ngoài

thì doanh khí

là dòng nuôi bên trong

Không ồn ào

không biểu lộ

nhưng quyết định

bạn có “đầy” hay không

DOANH KHÍ

LÀ GÌ

Không phải hơi thở

không phải thức ăn

mà là phần tinh vi nhất

được tạo ra

sau khi cơ thể đã “luyện” xong

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

“doanh khí giả

thủy cốc chi tinh vi”

Tức là

tinh hoa của ăn uống

đã được chuyển hóa thành khí nuôi sống

DOANH KHÍ

HÌNH THÀNH NHƯ THẾ NÀO

Không sinh ra ngay

mà là một quá trình “luyện”

Thức ăn vào Vị

→ Tỳ vận hóa

tách phần tinh – phần trọc

→ phần tinh được đưa lên Phế

→ Phế hòa với thiên khí (khí trời)

→ đưa vào trong mạch

→ trở thành doanh khí

Đây là quá trình

từ vật chất thô

→ thành năng lượng vi tế

ĐÂY KHÔNG PHẢI TIÊU HÓA

MÀ LÀ KHÍ HÓA

Không phải ăn vào là đủ

mà là có chuyển được thành khí hay không

Nếu không hóa được

thì chỉ là “đầy bụng”

không phải “đầy thân”

DOANH KHÍ

ĐI Ở ĐÂU

Không đi ngoài

mà đi trong

Trong kinh mạch

cùng với huyết

thành dòng “vinh huyết”

nuôi từng tạng phủ

từng cơ nhục

từng gân xương

LỘ TRÌNH CỦA DOANH KHÍ

Không hỗn loạn

mà có trật tự

Đi qua 12 kinh mạch

ứng với 12 tháng

Thấm qua 365 huyệt

ứng với 365 ngày

Là dòng nuôi

liên tục – đều đặn – không ngừng

DOANH KHÍ

KHÔNG CHỈ NUÔI THÂN

MÀ NUÔI CẢ THẦN

Vì Thần không tự đứng

mà phải được nuôi

Khi doanh khí đầy

• da nhuận
• mắt sáng
• ngủ sâu
• tâm ổn

Khi doanh khí suy

• dễ mệt
• khó ngủ
• hay lo
• dễ hao

Không phải tâm yếu

mà là thiếu nuôi

VÌ SAO DOANH KHÍ KHÔNG ĐỦ

Không phải do ăn ít

mà do không chuyển hóa được

• Tỳ yếu → không vận hóa
• Phế yếu → không phân bố
• Tâm loạn → kinh mạch tắc

Khi “sứ đạo” bị vít lấp

doanh khí không đi

SAI LẦM PHỔ BIẾN

Thiếu → đi bổ

Nhưng không hóa được

thì càng bổ

càng ứ

Doanh khí

không sinh từ “nhiều”

mà từ “chuyển hóa đúng”

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI LÀM THÊM

MÀ LÀ NUÔI ĐÚNG

ĂN ĐỂ TẠO DOANH KHÍ

• ăn vừa đủ
• nhai kỹ
• ăn khi tâm yên

Ăn trong loạn

không sinh tinh

GIỮ TỲ VỊ ĐỂ HÓA

• không ăn lạnh quá
• không ăn thất thường
• không ăn quá no

Tỳ ổn

mới luyện được tinh

THỞ ĐỂ PHỐI HỢP

Doanh khí cần thiên khí

Thở nông

không đủ lực phối

Thở sâu, chậm

khí mới hòa

NGỦ ĐỂ DOANH QUY

Ban đêm

doanh khí đi vào trong

nuôi tạng

Nếu thức khuya

dòng nuôi bị gián đoạn

VẬN ĐỘNG ĐỂ DOANH ĐI

Không cần mạnh

chỉ cần thông

• xoay khớp
• kéo giãn
• không gồng

Để kinh mạch mở

GIỮ TÂM ĐỂ KHÔNG TẮC

Tâm loạn

khí tắc,

khí tắc

doanh không đi

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

“ăn uống có mực

khởi cư có thường”

Không phải để kỷ luật

mà để giữ dòng nuôi bên trong

Trước khi có thân

không có tên

không có mặt

không có vai trò

Chưa là con của ai

chưa là ai trong đời

Chỉ là một sự hiện hữu

chưa định hình

CON NGƯỜI

KHÔNG BẮT ĐẦU TỪ HÌNH

Mà từ KHÍ

Trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

“khí hợp thì sinh

khí tán thì diệt”

Trước khi có hình

là khi khí chưa tụ

KHÍ

KHÔNG PHẢI CỦA RIÊNG AI

Mà là phần của Trời Đất

Thanh khí của trời

trọc khí của đất

giao nhau

mới thành sinh mệnh

Con người

không tách khỏi vũ trụ

mà là một phần của nó

TRƯỚC KHI CÓ THÂN

KHÔNG CÓ PHÂN BIỆT

Không nóng – không lạnh

không đúng – không sai

không hơn – không kém

Chỉ có trạng thái

chưa chia tách

KHI KHÍ BẮT ĐẦU TỤ

HÌNH MỚI THÀNH

Tinh của cha

huyết của mẹ

làm nền

Thiên khí đi vào

làm động

Từ đó

một sinh mệnh bắt đầu

NHƯNG CÁI GỐC

KHÔNG PHẢI LÀ HÌNH

Mà là SỰ VẬN HÀNH

Hình chỉ là kết quả

Khí mới là cái đang sống

Nếu chỉ nhìn hình

sẽ thấy giới hạn

Nếu nhìn kh

sẽ thấy liên tục

VÌ SAO ĐIỀU NÀY QUAN TRỌNG

Bởi vì

đa số người sống

chỉ dựa vào hình

• ăn theo hình
• tập theo hình
• chữa theo hình

Nhưng cái làm nên sức sống

không nằm ở đó

KHI QUÊN GỐC

SẼ SỐNG LỆCH

• tìm cái bên ngoài để bù
• cố sửa cái đã thành
• mà không quay về cái đang vận hành

Nên càng làm

càng xa

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI TRIẾT LÝ

MÀ LÀ CÁCH SỐNG

1. ĐỪNG CHỈ CHĂM VÀO HÌNH

Không phải cứ nhìn thấy

mới là thật

Mệt không chỉ ở cơ

mà ở khí

2. QUAY VỀ NHỊP

• thở chậm lại
• ăn đúng lúc
• ngủ đúng giờ

Không phải để “tốt hơn”

mà để trở về trạng thái tự nhiên

3. GIẢM CAN THIỆP

Không phải làm nhiều

mà là bớt làm sai

• bớt kích thích
• bớt ép cơ thể
• bớt sống ngược nhịp

4. NHẬN RA SỰ LIÊN KẾT

Không có gì tách rời

Bạn không sống riêng

mà luôn trong một dòng

Khi hiểu điều đó

sẽ không còn cố kiểm soát mọi thứ

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

“Thượng cổ chi nhân

dĩ thiên địa chi đạo vi đạo”

Người xưa sống

không tách khỏi Trời Đất

nên giữ được gốc

Có người

không bệnh rõ

nhưng rất dễ nhiễm lạnh

dễ mệt

dễ “trúng gió”

Không phải do yếu bên trong

mà là lớp bảo vệ bên ngoài

đã không còn kín

VỆ KHÍ

KHÔNG NẰM TRONG

MÀ ĐI Ở NGOÀI

Theo Nội Kinh

Vệ khí vận hành ở bì phu

• ngoài da
• trong tấu lý
• quanh cơ nhục

Nó không nuôi

mà giữ

Không chữa

mà chắn

VỆ KHÍ LÀ GÌ

Là phần khí nhanh – động – dương

đi tuần khắp thân

Ban ngày

đi ở ngoài

Ban đêm

vào trong

→ để thân nghỉ

Nếu không có vệ khí

cơ thể như nhà không cửa

CÁCH VỆ KHÍ BẢO VỆ BẠN

Không phải đánh

mà là không cho vào

• đóng – mở tấu lý
• điều tiết mồ hôi
• giữ ấm – phân tán nhiệt

Khi vệ khí đủ

gió đến

không vào

lạnh đến

không nhập

KHI VỆ KHÍ SUY

Không phải bệnh nặng

mà là mở cửa sai lúc

Biểu hiện rõ:

• dễ ra mồ hôi vô cớ
• sợ gió
• dễ lạnh tay chân
• thay đổi thời tiết là mệt

Không phải do “yếu chung”

mà là lớp ngoài không giữ

MỒ HÔI

LÀ DẤU CỦA VỆ KHÍ

Không phải nước

mà là cửa

• vệ khí điều → mồ hôi đúng
• vệ khí loạn → mồ hôi sai

Ra quá nhiều → khí tán

Không ra → tà giữ

VỆ KHÍ KHÔNG TỰ SINH

MÀ ĐƯỢC NUÔI

Từ:

-Tỳ (chuyển hóa thức ăn)

• Phế (phân bố ra ngoài)
• và nhịp sống

Ăn sai

thở sai

sống sai

→ vệ khí yếu

GIỮ VỆ KHÍ

KHÔNG PHẢI TĂNG

MÀ LÀ KHÔNG LÀM HỞ

• không tắm gió sau khi ra mồ hôi
• không ngồi điều hòa khi người đang ướt
• không để cổ – lưng – bụng lạnh

Giữ kín đúng

là đã dưỡng

ỨNG DỤNG

NUÔI LỚP GIÁP NÀY NHƯ THẾ NÀO

Không cần phức tạp

chỉ cần đúng nhịp

1. GIỮ ẤM ĐÚNG CHỖ

• cổ gáy
• lưng trên
• bàn chân

Đây là nơi dễ “mở cửa”

2. ĐỔ MỒ HÔI ĐÚNG

Không cần tập nặng

chỉ cần:

• vận động nhẹ
• ra mồ hôi mỏng

→ để vệ khí học cách đóng mở

3. KHÔNG TẮM NGAY SAU KHI RA MỒ HÔI

Lúc này

tấu lý đang mở

tắm hoặc gặp gió

→ tà vào rất nhanh

4. NGỦ ĐÚNG GIỜ

Ban đêm

vệ khí cần vào trong

Nếu còn thức

→ nó không thu

→ hôm sau lớp ngoài yếu

5. THỞ CHẬM – ĐỀU

Phế chủ vệ

thở loạn

→ vệ khí loạn

Không cần kỹ thuật

chỉ cần:

• thở sâu
• thở đều
• không gấp

6. ĂN KHÔNG LÀM HẠI TỲ

Ăn quá:

• lạnh
• sống
• thất thường

→ Tỳ yếu

→ không sinh đủ khí

7. TRẠNG THÁI TÂM

Lo – sợ – căng kéo dài

→ khí tán

→ vệ không giữ được

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không chống tà

mà làm mình kín

Không đợi bệnh

mà giữ từ ngoài

Có những cái lạnh

không nằm ở da

mà nằm sâu trong bụng dưới

không buốt

nhưng nặng

trì và khó ấm

Không phải do thời tiết

mà là hàn đã vào bên trong

HÀN TÀ

KHÔNG CHỈ LÀ LẠNH

Mà là LÀM KHÍ CO LẠI

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

khi hàn vào

• khí co
• huyết chậm
• kinh lạc bị “vít lấp”

Không thông

thì không nuôi

NGUYÊN LÝ

HÀN GIẢ NHIỆT CHI

Không phải làm nóng cho dễ chịu

mà là dùng nhiệt

để mở lại đường đi

Khi có nhiệt

khí mới giãn

huyết mới động

ĐÁ NÓNG

KHÔNG PHẢI NHIỆT THÔ

Mà là THỔ GIỮ HỎA

Nên chọn:

• đá tự nhiên, đặc (đá bazan, đá đen)
• bề mặt nhẵn, không nứt
• giữ nhiệt lâu, tỏa nhiệt đều

Không dùng:

• đá xốp, giữ nhiệt kém
• đá có phủ hóa chất

NHIỆT ĐÚNG

KHÔNG PHẢI CÀNG NÓNG CÀNG TỐT

Có thể đun đá

trong nồi nước nóng

Nhiệt cần:

• ấm sâu
• không gắt
• không bỏng

Cách kiểm tra:

• đặt tay lên 3–5 giây vẫn chịu được

Nếu quá nóng

cơ thể sẽ co

khí không nhận

CÁCH NGỒI

Không ngồi trực tiếp ngay

mà nên có lớp lót mỏng

• khăn cotton
• vải mỏng

Để nhiệt thấm

không sốc

Tư thế:

• ngồi vững
• lưng thẳng tự nhiên

-thả lỏng vai

• không gồng bụng

THỜI GIAN & TẦN SUẤT

Không cần lâu

mà cần đúng

• mỗi lần: 10–20 phút
• người mới: 5–10 phút
• ngày 1–2 lần

Dừng khi còn dễ chịu

không đợi đến mệt

HƠI THỞ KHI NGỒI

Đây là phần QUYẾT ĐỊNH

Không phải chỉ ngồi

mà phải dẫn khí

• thở chậm
• thở xuống bụng dưới
• không gấp
• không nén

Mỗi lần thở ra

như đưa khí xuống vùng ngồi

để nhiệt có đường đi vào

TRẠNG THÁI CƠ THỂ

Không vừa ngồi vừa làm việc

Không căng

Không ép

Chỉ cần:

• thân thả
• tâm yên
• để ý nhẹ vùng dưới

Nếu tâm loạn

khí không nhận nhiệt

KHI RA MỒ HÔI

Không phải xấu

mà là khí đang điều

Nhưng cần phân biệt:

• ra nhẹ → tốt
• ra nhiều → đang tán khí

Sau khi ngồi:

• lau khô
• giữ ấm
• tránh gió
• không tắm ngay

DẤU HIỆU LÀM ĐÚNG

Không phải nóng nhiều

mà là:

• ấm lan từ dưới lên
• bụng mềm ra
• người nhẹ hơn
• không mệt sau đó

Đó là khí đã bắt đầu đi

KHÔNG PHẢI AI

CŨNG DÙNG ĐƯỢC

Nếu đang:

• sốt
• viêm cấp
• cơ thể đang bức, nhiệt

thì không nên dùng

Không phải lạnh là dùng nhiệt

mà phải đúng trạng thái

ĐÂY KHÔNG PHẢI “CHỮA”

MÀ LÀ MỞ ĐƯỜNG

Nhiệt chỉ là điều kiện

khí mới là thứ quyết định

Nếu khí không đi

nhiệt cũng không giải được

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Hàn thì ôn

Nhưng không dùng hỏa gấp

mà dùng ấm sâu

Bởi vì cái lạnh sâu

chỉ tan khi khí bắt đầu động

Có những người

vẫn thở

vẫn sống

nhưng không có lực

ngực nặng

tiếng yếu

tim nhanh mà không vững

Không phải do thiếu không khí

mà là khí ở giữa không tụ

TÔNG KHÍ

KHÔNG PHẢI KHÍ THÔNG THƯỜNG

Mà là khí hội tụ

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

đó là nơi

khí của trời

gặp khí của người

tụ lại ở lồng ngực

Không phải tự sinh

mà là được nuôi và gom lại

TÔNG KHÍ

ĐẾN TỪ HAI NGUỒN

Một từ dưới lên

• tinh của thức ăn
• do Tỳ Vị vận hóa
• đưa lên Phế

Một từ ngoài vào

• thiên khí
• qua hơi thở mà vào

Hai dòng này

gặp nhau ở hung trung

mới thành lực

LỒNG NGỰC

KHÔNG PHẢI CHỈ ĐỂ CHỨA

Mà là NƠI VẬN HÀNH

Tông khí tụ ở đây

để làm hai việc

• đi ra → thành hơi thở
• đi vào → trợ tim vận huyết

Không có tông khí

tim phải “đập một mình”

HƠI THỞ

LÀ CÁCH NUÔI TÔNG KHÍ

Không phải cứ thở

là có

Mà phải thở

để khí vào

và ở lại

Nếu thở nông

khí không xuống

Nếu thở gấp

khí không tụ

Nếu thở căng

khí không ở

NHỊP THỞ – NHỊP TIM

KHÔNG TÁCH RỜI

Người bình

một hô một hấp

mạch động bốn lần

Nếu thở loạn

tim sẽ loạn

Không phải tim yếu

mà là khí không điều

DẤU HIỆU TÔNG KHÍ SUY

• ngực bức
• thở nông
• dễ hụt hơi
• nói không có lực
• tim đập không vững

Không phải thiếu sức

mà là trung tâm không tụ

NƠI PHẢN CHIẾU

Ở dưới ngực trái

có một điểm

đập theo tông khí

Nếu quá mạnh

là khí nghịch

Nếu quá yếu

là khí suy

Đó là nơi

có thể “nghe” được trung tâm

KHI LỒNG NGỰC BỊ BÍT

Không phải do phổi

mà do khí không thông

• tâm loạn → khí rối
• thân căng → khí kẹt
• khớp bế → khí không đi

Lúc đó

tông khí không tụ

mà ứ

CÁCH GIỮ TÔNG KHÍ

KHÔNG PHẢI LÀM ĐẦY

MÀ LÀ GIỮ CHO KHÍ Ở LẠI

Không phải cứ hít sâu

là tụ được

Nếu hít mà ngực căng

vai nâng

thì khí chỉ dừng ở trên

không vào trung tâm

GIỮ TÔNG KHÍ

BẮT ĐẦU TỪ HƠI THỞ ĐÚNG

Không làm mạnh

mà làm đúng

• hít vào chậm
• không nâng vai
• để bụng dưới mở nhẹ
• ngực không gồng

Hơi đi xuống

khí mới có chỗ tụ

THỞ RA

LÀ LÚC GIỮ KHÍ

Không phải chỉ thở vào

mới là lấy khí

Mà thở ra đúng

khí mới ở lại

• thở ra chậm
• không đẩy mạnh
• không xẹp ngực đột ngột

Thở ra mà không tán

khí sẽ không mất

NHỊP THỞ

QUYẾT ĐỊNH KHÍ CÓ TỤ HAY KHÔNG

Không cần dài

chỉ cần đều

• không gấp
• không ngắt quãng
• không lúc sâu lúc nông

Nhịp ổn

khí mới ổn

THÂN

PHẢI MỞ ĐỂ KHÍ TỤ

Nếu thân căng

khí không vào

Nếu ngực bó

khí không xuống

• thả lỏng vai
• mở nhẹ vùng ngực
• lưng không gù
• cổ không cứng

Không phải ép thẳng

mà là không bế

TÂM

LÀ NƠI GIỮ KHÍ

Nếu tâm loạn

khí tán

Nếu tâm căng

khí không tụ

Không cần làm gì nhiều

chỉ cần

• không kéo suy nghĩ liên tục
• không giữ căng trong đầu
• để ý nhẹ vào hơi thở

Tâm yên

khí mới ở lại

KHÔNG PHẢI TẬP LÚC RẢNH

MÀ LÀ GIỮ TRONG NGÀY

• khi ngồi → thở chậm lại
• khi đi → không gấp
• khi nói → không đẩy hơi quá mạnh

Mỗi lúc một chút

khí mới dần tụ

NHỮNG ĐIỀU LÀM TÁN TÔNG KHÍ

• thở gấp kéo dài
• nói nhiều, nói nhanh
• thức khuya
• lo nghĩ liên tục
• gồng ngực, gồng bụng

Không phải thiếu

mà là đang mất

LUYỆN KHÔNG PHẢI TẠO

MÀ LÀ KHÔNG LÀM MẤT

Không cần kỹ thuật phức tạp

chỉ cần

• thở đúng
• thân không bế
• tâm không loạn

Giữ được

tông khí tự tụ

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không ép khí xuống

mà để nó tự về

Không giữ bằng lực

mà giữ bằng nhịp

Bởi vì khí tụ

không đến từ cố gắng

mà từ sự không làm sai

Người ta thấy nóng

thì tìm cách làm mát

Nhưng có những lúc

càng làm mát

càng không hết bức

Không phải do nhiệt nhiều

mà do nhiệt không có đường đi

NHIỆT

KHÔNG TỰ SINH

Mà đi theo KHÍ

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

khí là cái động

nhiệt là cái hiện

Khí đi sai

nhiệt sẽ kẹt

HƠI THỞ

CHÍNH LÀ TAY DẪN KHÍ

Không phải chỉ để sống

mà để điều

Mỗi nhịp thở

đều đang kéo khí

đi lên

đi xuống

đi vào

đi ra

Không có hơi thở

khí không có người dẫn

KHI BIẾT THỞ

CÓ THỂ DẪN NHIỆT

Không phải tưởng tượng

mà là cơ chế

Khi thở xuống

khí đi xuống

nhiệt theo đó mà hạ

Khi thở bị kẹt ở ngực

khí không xuống

nhiệt sẽ dồn ở trên

DẤU HIỆU RÕ NHẤT

Khi bạn bức

hãy để ý

• thở nông
• thở nhanh
• thở không xuống

Không phải do nóng

mà do khí không được dẫn

CÁCH DẪN NHIỆT BẰNG HƠI THỞ

Không cần kỹ thuật

chỉ cần đúng

• thở chậm lại
• để hơi đi xuống bụng
• không gồng ngực
• không nén

Mỗi lần thở ra

như kéo khí đi xuống

Không cần ép

chỉ cần không giữ

KHI KHÍ XUỐNG

NHIỆT SẼ HẠ

Không phải làm mát từ ngoài

mà là hạ từ trong

• đầu nhẹ lại
• ngực không bức
• thân dễ chịu

Đó là lúc

khí đã dẫn được nhiệt

NGƯỜI XƯA

KHÔNG DÙNG NHIỀU PHƯƠNG PHÁP

Mà dùng hơi thở

Hô hấp tinh khí

không phải để luyện

mà để giữ

Giữ cho khí đi đúng

thì nhiệt không loạn

NHƯNG KHÔNG PHẢI LÚC NÀO

CŨNG CHỈ CẦN THỞ

Khi cơ thể còn điều được

hơi thở là đủ

Nhưng khi đã bế sâu

• khí không đi
• huyết không thông

thì phải khai

Không phải hơi thở sai

mà là chưa đủ

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không dập nhiệt

mà dẫn khí

Không ép thân

mà thuận nhịp

Bởi vì khi khí còn đường

nhiệt không còn chỗ kẹt

Cơ thể không chỉ “có”

mà luôn “chuyển”

Ăn vào

không phải để đầy

mà để hóa

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

mọi vận hành của sinh mệnh

đều là khí hóa

KHÍ HÓA

KHÔNG PHẢI BIẾN ĐỔI BÊN NGOÀI

Mà là chuyển bên trong

• thức ăn thành khí
• khí thành huyết
• huyết nuôi tạng
• tạng sinh lực

Không phải tự nhiên

mà là quá trình liên tục

KHÔNG PHẢI ĂN VÀO

LÀ NUÔI ĐƯỢC

Nếu không khí hóa

ăn cũng không thành

• ăn nhiều vẫn mệt
• ăn đủ vẫn suy
• ăn tốt vẫn không hấp thu

Không phải thiếu

mà là không hóa được

KHÍ HÓA

PHỤ THUỘC VÀO TRẠNG THÁI

Không chỉ ở thức ăn

mà ở toàn thân

• khí đủ → hóa được
• khí yếu → hóa kém
• khí bế → không hóa

Không phải do món ăn

mà do khả năng chuyển

KHÍ HÓA KHÔNG THÔNG

TRỌC SẼ Ứ

Khi không chuyển được

cái đục tích lại

• nặng người
• đầy bụng
• mệt không rõ nguyên nhân

Không phải tích tụ từ ngoài

mà do không chuyển bên trong

KHÍ HÓA

KHÔNG CHỈ Ở TIÊU HÓA

Mà ở toàn bộ

• ăn là một phần
• thở là một phần
• nghỉ là một phần
• vận động là một phần

Mọi thứ đều liên quan

KHÍ HÓA

CẦN NHỊP

Không phải làm mạnh

mà là làm đều

• ăn đúng lúc
• nghỉ đúng nhịp
• không dồn
• không ngắt

Nếu nhịp lệch

khí hóa cũng lệch

KHÔNG PHẢI THIẾU CHẤT

MÀ THIẾU KHẢ NĂNG CHUYỂN

Người khỏe

không phải ăn nhiều hơn

mà là hóa tốt hơn

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI THÊM

MÀ LÀ KHÔNG CẢN

• ăn khi cơ thể sẵn sàng
• không ăn khi đang mệt
• không dồn ép tiêu hóa
• không làm gián đoạn nhịp nghỉ

Khi không cản

cơ thể tự hóa

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không nuôi bằng cách thêm

mà bằng cách chuyển

Bởi vì khi khí hóa còn

sinh mệnh còn

Dưỡng sinh không bắt đầu từ kỹ thuật

mà từ việc hiểu

cái gì cần giữ

cái gì cần xả

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

sai không nằm ở thiếu

mà ở lệch

THU THẦN

KHÔNG ĐỂ TÂM TÁN

Thần là nơi tụ của khí

Tâm động

khí tán

Thu thần không phải ép yên

mà là giảm kích thích

• bớt suy nghĩ kéo dài
• bớt phân tán chú ý
• bớt để cảm xúc kéo đi

Khi thần tụ

khí mới có chỗ ở

THU TINH

GIỮ GỐC SINH MỆNH

Tinh là nền

hao tinh

khí cũng suy

Thu tinh không phải tích thêm

mà là không làm hao

• bớt tiêu hao vô độ
• bớt thức khuya kéo dài
• bớt lao lực không hồi

Giữ được tinh

khí mới bền

THU KHẨU

KHÔNG ĐỂ KHÍ TÁN QUA LỜI

Lời nói là khí đi ra

Nói nhiều

khí hao

Thu khẩu không phải im lặng

mà là không nói vô độ

• bớt nói khi không cần
• bớt tranh hơn thua
• bớt lời làm tâm động

Giữ được lời

khí không tán

THU DƯƠNG

GIỮ NHIỆT BÊN TRONG

Dương là lực bảo vệ

là cái ấm giữ thân

Thu dương không phải giữ nhiệt bằng ngoài

mà là không làm thất thoát

• không ra mồ hôi quá mức
• không để lạnh xâm khi đang hở
• không hoạt động quá độ

Giữ được dương

tà khó vào

PHÁT MỒ HÔI

ĐIỀU NHIỆT – GIẢI BỨC

Mồ hôi là dương khí xuất

để điều

Không phải ép ra

mà để ra đúng

• vận động vừa đủ
• không ra quá mức
• không để gió lạnh nhập khi đang ra

Ra đúng

thân tự cân bằng

PHÁT TRỌC

LOẠI BỎ CÁI ĐỤC

Cơ thể luôn có trọc

nếu không ra

sẽ tích

Phát trọc không phải tẩy mạnh

mà là để đúng đường

• đại tiện đều
• tiểu tiện thông
• không giữ lại quá lâu

Khi trọc ra

thanh mới ở lại

PHÁT UẤT

GIẢI CÁI BỊ DỒN

Uất là khí không đi

giữ lâu thành bế

Phát uất không phải bùng nổ

mà là làm cho khí thông

• vận động nhẹ
• thở đều
• không giữ cảm xúc kéo dài

Khi uất được giải

khí trở lại đường

PHÁT KHÍ CŨ

NHƯỜNG CHỖ CHO KHÍ MỚI

Khí không phải giữ mãi

mà cần thay

Phát không phải đẩy mạnh

mà là không giữ cái đã cạn

• thở ra đủ
• không giữ khí cũ trong ngực
• không nén

Khi cũ đi

mới vào

PHÁT THANH

KHÍ ĐƯỢC THÔNG QUA ÂM

Thanh là một cách khí đi

Không phải để thể hiện

mà để thông

• nói vừa đủ
• phát âm nhẹ
• không dồn ép

Khi thanh thông

khí cũng thông

THU VÀ PHÁT

KHÔNG TÁCH RỜI

Giữ mà không xả

sẽ bế

Xả mà không giữ

sẽ tán

Một bên giữ gốc

một bên làm thông

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không dạy làm nhiều

mà dạy không lệch

• giữ cái cần giữ
• xả cái cần xả

Bởi vì khi đúng nhịp

khí tự vận hành

Cơ thể không chỉ “có khí”

mà là khí đang di chuyển

Mỗi khoảnh khắc sống

khí đều đang đi

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

sinh mệnh không gì khác

ngoài bốn hướng vận hành này

KHÍ

KHÔNG ĐỨNG YÊN

Mà luôn biến đổi

Thăng – đi lên

Giáng – đi xuống

Xuất – đi ra

Nhập – đi vào

Không phải bốn khái niệm

mà là bốn chiều của sự sống

THĂNG – GIÁNG

PHÂN THANH TRỌC

Thanh thì đi lên

Trọc thì đi xuống

Thanh dương

lên đầu, lên khiếu

Trọc âm

xuống dưới, về phủ

Nếu thanh không thăng

đầu không sáng

Nếu trọc không giáng

thân không nhẹ

Không phải do thiếu

mà do sai hướng

XUẤT – NHẬP

TRAO ĐỔI VỚI TRỜI ĐẤT

Con người không kín

mà luôn mở

Nhập

• thở
• ăn
• tiếp nhận

Xuất

• mồ hôi
• khí
• nhiệt

Không phải riêng biệt

mà là một vòng

KHÔNG PHẢI THIẾU KHÍ

MÀ LÀ KHÍ KHÔNG ĐI ĐÚNG

Có người vẫn có khí

nhưng:

• thăng mà không giáng
• giáng mà không tới
• xuất mà không đúng
• nhập mà không giữ

Không phải thiếu

mà là lệch

CỬA NGÕ

QUYẾT ĐỊNH DÒNG ĐI

Khí không tự đi

mà đi qua cửa

• tấu lý
• kinh mạch
• khớp xương

12 khớp lớn

là nơi khí chuyển hướng

Nếu bị vít lấp

khí không thể vận hành trọn vẹn

KHÍ LỆCH

THÂN SẼ BÁO

Không đợi đến bệnh

Trước đó đã có dấu

• đầu nặng
• ngực bức
• bụng đầy
• thân mệt

Không phải ngẫu nhiên

mà là dòng đã lệch

ỨNG DỤNG

KHÔNG PHẢI KỸ THUẬT

Mà là TRỞ VỀ NHỊP

Không cần thêm

chỉ cần đúng

ĂN

ĐỂ KHÍ GIÁNG

Không phải ăn nhiều là đủ

mà là ăn đúng lúc

• ăn khi đói thật
• không ăn dồn
• không ăn khi khí còn nghịch

Ăn xong

không vội vận động mạnh

để khí có thời gian đi xuống

Nếu khí không giáng

ăn vào cũng thành bức

THỞ

ĐỂ KHÍ NHẬP

Không phải hít sâu là đủ

mà là thở yên

• không gấp
• không nén
• không kéo dài quá mức

Thở nhẹ

để khí tự vào

Nếu thở mà còn gồng

khí khó nhập

VẬN ĐỘNG

ĐỂ KHÍ THĂNG

Không phải tập nặng

mà là làm cho khí đi

• vận động nhẹ nhưng đều
• không đột ngột
• không ép quá sức

Khi thân động vừa đủ

khí tự nâng lên

Nếu quá mức

khí không thăng

mà tán

NGHỈ

ĐỂ KHÍ KHÔNG TÁN

Không phải nằm là nghỉ

mà là dừng đúng lúc

• dừng trước khi kiệt
• ngủ trước khi quá muộn
• không kéo dài khi cơ thể đã mệt

Nghỉ đúng

khí mới giữ được

KHÔNG PHẢI LÀM THÊM

MÀ LÀ BỚT SAI

• bớt ăn lệch nhịp
• bớt thở gấp
• bớt vận động quá
• bớt kéo dài khi đã mệt

Không cần cố điều khí

chỉ cần không làm khí lệch

KHI NHỊP ĐÚNG

KHÍ TỰ ĐI

Không cần ép

Không cần kỹ thuật

Chỉ cần không cản

Thăng tự thăng

Giáng tự giáng

Xuất tự xuất

Nhập tự nhập

Không phải dưỡng sinh là làm nhiều

mà là sống không nghịch

Khi không nghịch

cơ thể tự điều

khí tự vận hành

mà không cần can thiệp

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không chỉnh từng biểu hiện

mà giữ quy luật

• thăng phải có giáng
• xuất phải có nhập

Bởi vì khi còn cân bằng

khí tự vận hành

Người ta nghe câu này

thường nghĩ là phóng đại

Giận đến mức ói ra máu

nghe như chuyện cực đoan

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

cảm xúc không dừng ở tâm

mà làm khí đổi hướng

GIẬN

KHÔNG CHỈ LÀ CẢM XÚC

Mà là KHÍ BỊ ĐẨY LỆCH

Nộ thì khí nghịch

Không còn đi thuận

mà dồn lên trên

Không phải “tâm lý mạnh”

mà là khí đã mất điều

KHÍ NGHỊCH

HUYẾT SẼ THEO

Khí là soái của huyết

khí đi đâu

huyết theo đó

Khi khí xung lên quá mạnh

huyết bị kéo theo

dồn lên phần trên

Nếu không giữ được

sẽ thoát ra ngoài

KHÔNG PHẢI ĐỘT NHIÊN

MÀ LÀ TÍCH TỤ

Không phải một cơn giận

làm nên chuyện

Mà là

• khí đã uất từ trước
• huyết đã không còn vững
• cơ thể đã mất điều hòa

Chỉ cần một lần bốc lên

là vỡ

CAN

LÀ NƠI BỊ ẢNH HƯỞNG

Can chủ sơ tiết

giữ cho khí được thông

Khi giận

chức năng này rối loạn

khí không còn đi

mà bùng

Không phải giận làm hại ngay

mà làm lệch đường vận hành

KHI KHÍ VÀ HUYẾT DỒN LÊN

Không chỉ có “ói máu”

Mà còn có dấu trước

• mặt đỏ
• đầu căng
• ngực tức
• thở gấp

Nặng hơn

• tay chân lạnh
• choáng
• mất kiểm soát

Không phải bất ngờ

mà cơ thể đã báo trước

KHÔNG PHẢI AI GIẬN

CŨNG NHƯ NHAU

Có người giận

không sao

Có người giận

thành bệnh

Khác nhau không ở cơn giận

mà ở nền khí

GIỮ KHÔNG PHẢI NÉ GIẬN

MÀ LÀ KHÔNG ĐỂ KHÍ BỊ DỒN

Không phải kìm

mà là thông

• không giữ cảm xúc lâu
• không để khí bị uất
• không để tích rồi mới bộc phát

Khi khí còn đi

giận không thành hại

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không dạy bỏ cảm xúc

mà dạy giữ khí

• khí thuận → huyết yên
• khí nghịch → huyết loạn

Bởi vì sinh mệnh

vận hành qua khí

Người ta thấy mồ hôi

nên nghĩ đó là nước

Ra nhiều thì khó chịu

ra ít thì thấy bình thường

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

mồ hôi không đơn giản như vậy

Đó là dấu của khí đang vận hành

MỒ HÔI

LÀ KHÍ ĐANG RA NGOÀI

Không phải tự nhiên mà chảy

Mà do dương khí đẩy ra

Khí đi đến bì phu

mở tấu lý

thì mồ hôi xuất

Không có khí

không có mồ hôi

VỆ KHÍ

ĐI Ở NGOÀI

Ban ngày

vệ khí đi ở bì phu

giữ ấm

chống tà

Khi vận động

hoặc gặp nóng

vệ khí điều tiết

mở – đóng tấu lý

Mồ hôi vì vậy mà ra

Không phải yếu

mà là đang điều chỉnh

MỒ HÔI

KHÔNG PHẢI CHỈ ĐỂ MÁT

Mà để ĐIỀU

Giữ cho thân không quá nhiệt

Giữ cho khí không bị bức

Giữ cho tà không bị giữ lại bên trong

Khi mồ hôi ra đúng

cơ thể tự cân bằng

KHI MỒ HÔI KHÔNG ĐÚNG

Không phải lúc nào cũng tốt

• ra quá nhiều → khí bị tán
• không ra → tà bị giữ
• ra không đúng lúc → khí bị lệch

Không phải nhìn mồ hôi

mà phải nhìn khí phía sau

KHÔNG PHẢI CỨ RA MỒ HÔI

LÀ THẢI ĐỘC

Nếu khí yếu

mồ hôi ra

là hao

Nếu khí đủ

mồ hôi ra

là điều

Khác nhau không ở hành động

mà ở trạng thái bên trong

MỒ HÔI

LÀ CỬA

Tấu lý mở

mồ hôi ra

Tấu lý đóng

mồ hôi dừng

Nếu cửa không kín

tà có thể vào

Nếu cửa không mở

tà có thể bị giữ

GIỮ MỒ HÔI

KHÔNG PHẢI NGĂN

MÀ LÀ ĐIỀU

• không để ra quá mức
• không để bít không ra
• không để ra sai thời

Giữ được nhịp

khí tự điều

KHI MỒ HÔI ĐANG RA

Không phải lúc nào cũng nên tiếp tục

ra mồ hôi → tránh gió ngay

ra mồ hôi → không làm lạnh đột ngột

ra mồ hôi → không để kéo dài quá mức

Vì lúc đó

tấu lý đang mở

Không chỉ khí ra

mà tà cũng có thể vào

KHI MỒ HÔI KHÔNG RA

Không phải lúc nào cũng tốt

Nếu thân nóng

mà không ra

là khí đang bị bức

Nếu thân lạnh

mà ra

là khí không giữ được

Không phải nhìn mồ hôi

mà nhìn trạng thái toàn thân

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không nhìn mồ hôi là nước

mà là dấu của khí

• khí điều → mồ hôi điều
• khí loạn → mồ hôi loạn

Bởi vì mồ hôi không tự quyết

mà theo khí mà ra

Người ta thấy đau ở đâu

thì nghĩ bệnh ở đó

Nhưng có những chỗ không đau

mà vẫn là gốc

Trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

cơ thể không vận hành theo từng phần

mà theo đường

KINH MẠCH

KHÔNG PHẢI MẠCH MÁU

Không nhìn thấy

nhưng luôn tồn tại

Không phải thứ dẫn máu

mà là nơi khí đi

• nối trên với dưới
• nối trong với ngoài
• nối tạng với hình

Không có kinh mạch

khí không có đường

KHÍ ĐI

THÌ HUYẾT ĐI

Khí không đứng yên

mà vận hành

Khí hành - huyết hành

Khí dừng - huyết ứ

Không phải huyết tự đi

mà nhờ khí dẫn

ĐAU

KHÔNG NẰM Ở CHỖ ĐAU

Có những nơi

chỉ là điểm biểu hiện

Khí tắc ở một đoạn

nhưng đau ở đoạn khác

Không phải chỗ đau là gốc

mà là nơi khí không đi được

KINH MẠCH

KHÔNG PHẢI LUÔN THÔNG

Không phải ai cũng như nhau

Có người khí đi đều

có người khí bị trệ

• trệ thì nặng
• tắc thì đau
• nghịch thì khó chịu

Những biểu hiện này

không phải bệnh riêng lẻ

mà là dấu của khí đang lệch

KINH MẠCH

LIÊN KẾT TOÀN THÂN

Không có gì đứng riêng

• tay liên hệ với tạng
• chân liên hệ với khí
• ngoài liên hệ với trong

Một chỗ lệch

toàn bộ bị ảnh hưởng

KHÔNG PHẢI ĐỢI BỆNH

MỚI BIẾT

Khi khí còn đi

thân nhẹ

khi khí bắt đầu chậm

đã có dấu

• mỏi
• căng
• tê
• nặng

Nếu không nhận ra

sẽ đi sâu hơn

GIỮ KINH MẠCH

KHÔNG PHẢI KHAI THÔNG

MÀ LÀ KHÔNG LÀM TẮC

Không cần tác động mạnh

chỉ cần không cản

• vận động để khí còn đi
• ngủ để khí còn tụ
• ăn để khí còn sinh
• sống để khí không nghịch

Khi khí đủ

đường tự thông

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không nói chữa từng chỗ

mà nhìn toàn bộ

• khí phải thuận
• đường phải thông
• tạng phải phối hợp

Bởi vì khi đường đi còn

khí còn chỗ vận hành

Ngày xưa không có đèn

Trời tối thì người nghỉ

Không phải vì hiểu dưỡng sinh

mà vì sống không thể khác

Nhưng chính điều đó

lại trùng khớp với đạo của sinh mệnh

KHỞI CƯ CÓ THƯỜNG

KHÔNG PHẢI KỶ LUẬT

Mà là THUẬN

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

người sống lâu

không phải vì làm nhiều

mà vì không làm lệch

• ăn có mực
• nghỉ có nhịp
• không lấy quá độ làm thường

Ngủ sớm

chỉ là một biểu hiện

của việc sống đúng nhịp

ĐÊM

LÀ LÚC PHẢI TÀNG

Không phải chỉ để nghỉ

mà để thu

Ban ngày

dương ra ngoài

Ban đêm

dương phải trở về

Nếu không ngủ

dương không thu

khí không tụ

Tinh không có nơi giữ

BẾ TÀNG

GIỮ CÁI CHƯA KỊP MẤT

Ngủ sớm không làm tăng thêm

nhưng giữ lại

• giữ dương không tán
• giữ tinh không hao
• giữ khí có nơi tụ

Không phải tích lũy

mà là không để mất

KHÔNG NGỦ SỚM

KHÔNG PHẢI CHỈ MỆT

Mà LÀ HAO GỐC

Không mất ngay

nhưng mòn dần

• khí không đủ để hồi
• tinh không đủ để giữ
• thần không còn trụ

Đến khi thấy suy

thì đã hao từ trước

NGƯỜI XƯA KHÔNG BIẾT

NHƯNG KHÔNG NGHỊCH

Không có khái niệm

không có phương pháp

Nhưng sống theo trời

• ngày làm
• đêm nghỉ
• thu đông thì tàng

Không phải họ giỏi

mà là họ không làm sai

SỐNG THUẬN THIÊN ĐỘ

KHÍ TỰ HỢP

Mỗi mùa một nhịp

Mỗi ngày một vòng

Thu và đông

phải thu

Đêm

phải tàng

Ngủ sớm

không phải lựa chọn

mà là cách không chống lại tự nhiên

DƯƠNG KHÍ

HÀO LŨY KHÔNG THẤY

Khi đêm được giữ

dương không tán

tấu lý kín

tà không vào

Không phải do tránh

mà do không hở

TÂM TĨNH

KHÍ MỚI TRỞ VỀ

Nằm xuống chưa phải là ngủ

Nếu tâm còn động

khí vẫn tán

Điềm đạm hư vô

không phải lời dạy

mà là trạng thái để khí tự thuận

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Không dạy ngủ để khỏe

mà để giữ

• giữ tinh
• giữ khí
• giữ thần

Bởi vì đêm không tàng

ngày không thể đủ

Nhiều người thấy đau gối.

Khi đứng lên.

Khi ngồi xuống.

Khi đi cầu thang.

Và cho rằng

vấn đề nằm ở… cái gối.

Nhưng đa phần,

gối chỉ là nơi

“chịu hậu quả”.

Vậy điều gì khiến cho gối lên tiếng?

Đây là 1 vài điều có thể

đã làm cho gối biết nói:

TỔNG THỂ

Khớp gối

không phải là nơi tạo lực.

Nó là nơi

truyền lực giữa:

→ bàn chân

→ và hông

Khi lực đi không đúng,

gối sẽ là nơi

phải gánh thay.

BÀN CHÂN

Nếu bàn chân tiếp đất không đều

→ lực không đi thẳng lên

Có thể:

• dồn vào mé trong
• hoặc mé ngoài

→ làm lệch trục từ dưới lên

CỔ CHÂN

Khi cổ chân kém linh hoạt

→ gối phải “di chuyển thay”

→ tăng áp lực lên khớp

KHỚP GỐI

Gối vốn chỉ nên:

→ gập – duỗi

Nhưng khi trục lệch,

→ gối bị xoay nhẹ

→ hoặc lệch sang bên

→ lực không còn đi qua trung tâm khớp

Ban đầu:

chỉ là khó chịu nhẹ

Sau đó:

→ đau

→ mỏi

→ nhói khi vận động

HÔNG

Hông là nơi tạo lực chính

Nếu hông yếu hoặc không ổn định

→ gối phải làm việc nhiều hơn

→ dễ quá tải

KHUNG CHẬU

Khi khung chậu lệch

→ trục cơ thể thay đổi

→ lực đổ xuống gối không còn cân

Một bên gối

sẽ chịu nhiều hơn bên còn lại

CỘT SỐNG

Cột sống lệch

→ kéo theo toàn bộ chuỗi phía dưới

→ làm thay đổi cách bạn đứng và di chuyển

→ gối tiếp tục bị ảnh hưởng

THÓI QUEN

Không phải một lần bạn đi sai

Mà là:

• đứng dồn một chân
• ngồi lệch
• bước đi không đều
• mang giày không phù hợp

→ lặp lại mỗi ngày

NỘI KINH

Trong Hoàng Đế Nội Kinh có nói:

“Cân chủ khớp, cốt chủ thân”

Khi gân – cơ không còn cân bằng

→ khớp sẽ chịu ảnh hưởng

Gối đau

không chỉ là chuyện của khớp

mà là sự mất cân bằng

của cả hệ thống

ĐIỀU QUAN TRỌNG

Cơ thể bạn không sai.

Nó chỉ đang:

→ phân bổ lại lực

→ để bạn vẫn có thể di chuyển

Nhưng nếu cách phân bổ đó

kéo dài

→ gối sẽ trở thành nơi

bị “quá tải”

THẾ NÊN

Gối không tự nhiên đau.

Nó chỉ là nơi

bạn bắt đầu cảm nhận được vấn đề.

BẠN CÓ THỂ BẮT ĐẦU RẤT NHẸ:

KHI ĐỨNG

Đặt lực đều vào hai bàn chân

→ cảm nhận hai bên như nhau

KHI DI CHUYỂN

Để ý:

gối có đi thẳng không

hay lệch vào trong / ra ngoài

KHI NGỒI

Tránh dồn lệch về một bên

→ để khung chậu ở giữa

MỖI NGÀY

Dừng lại vài giây

và tự hỏi:

“Lực đang đi qua gối mình

có đều không?”

Không cần sửa ngay.

Chỉ cần… nhận ra.

Vì khi bạn nhận ra,

cơ thể đã bắt đầu

tự điều chỉnh.

Gối bạn bắt đầu đau từ khi nào?

Cần sự hỗ trợ, hãy bình luận nhé!

Người ta thở ra khí

nên nghĩ khí là hơi thở

Nhưng nếu chỉ là thở

tại sao có người thở

mà vẫn không có lực sống

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

khí không bắt đầu từ phổi

mà từ trời đất

KHÍ

KHỞI TỪ VŨ TRỤ

Trời đất không tĩnh

mà luôn vận

Sự vận đó gọi là khí

Thanh thì nhẹ, trọc thì nặng

Thanh thăng lên thành thiên

trọc giáng xuống thành địa

Ở giữa

vạn vật hình thành

Con người không đứng ngoài

mà là phần khí đang tụ lại

KHÍ TỤ THÀNH HÌNH

KHÍ TÁN THÀNH KHÔNG

Không có ranh giới rõ

chỉ là trạng thái khác nhau

Khí tụ lại thì có hình

Khí tán ra thì trở về vô hình

Sinh không phải bắt đầu

mà là lúc khí hội đủ

Chết không phải kết thúc

mà là lúc khí phân tán

KHÍ VÀ ÂM DƯƠNG

SỰ HOÀ HỢP

Không phải một dòng khí

mà là hai mặt

• dương: động, ấm, đi lên, ra ngoài
• âm: tĩnh, mát, đi xuống, vào trong

Hai mặt này

không đối kháng

mà giữ nhau cân bằng

Khi dương không giữ được âm

hoặc âm không nâng được dương

khí bắt đầu lệch

KHÍ VÀ NGŨ HÀNH

SỰ BIẾN HOÁ

Khí không đứng yên

mà chuyển

Chuyển theo năm hướng

• mộc: sinh, phát
• hỏa: trưởng, bốc
• thổ: hoá, trung
• kim: thu, liễm
• thủy: tàng, giáng

Không phải năm thứ riêng

mà là năm cách vận hành của khí

KHÍ VÀO CƠ THỂ

KHÔNG GIỮ NGUYÊN

Không phải khí nào vào cũng dùng được

mà phải chuyển

• thiên khí vào qua phế
• thủy cốc vào qua tỳ vị
• tiên thiên giữ ở thận

Ba nguồn này

không tách

mà hợp lại

thành khí đang nuôi thân

KHÍ HÓA

TỪ VÔ HÌNH THÀNH VẬN HÀNH

Không phải ăn là có lực

không phải thở là có khí

Phải qua chuyển

Tỳ vị hóa

mới sinh khí

Phế điều

mới phân khí

Tâm đẩy

mới hành huyết

Không có khí hóa

mọi thứ dừng ở vật chất

KHÍ TRONG THÂN

LUÔN ĐANG ĐI

Không đứng yên

mà vận hành liên tục

• đi lên
• đi xuống
• ra ngoài
• vào trong

Nếu đi đúng

thân nhẹ

tạng vận

thần an

Nếu đi lệch

khí nghịch

khí trệ

khí tán

KHÍ KHÔNG THẤY

NHƯNG LUÔN LỘ

Không cần tìmchỉ cần nhìn

• có lực hay không
• ngủ sâu hay không
• ăn có hóa hay không
• tinh thần có trụ hay không

Đó là khí đang còn hay đã hao

THỰC HÀNH ĐIỀU KHÍ

Không phải ép khí

mà là không làm khí lệch

VẬN ĐỘNG

ĐỂ KHÍ LƯU

Không cần nhiều

chỉ cần đúng

• động toàn thân
• mở các khớp
• giữ nhịp chậm
• dừng trước khi kiệt

NGỦ NGHỈ

ĐỂ KHÍ CÒN TỤ

Đêm là lúc khí trở về

• ngủ trước khi khí tán
• không để thân còn động khi đã nằm
• giữ ấm để dương không thoát

HƠI THỞ

ĐỂ KHÍ NHẬP

Không cần ép sâu

chỉ cần trọn

• thở sâu xuống bụng
• không giữ ở ngực
• khí ra vào nhẹ
• không đứt đoạn

SINH HOẠT

ĐỂ KHÍ THUẬN

Không sống theo ý

mà theo nhịp

• ngày động
• đêm tàng
• mệt thì dừng

TÂM

ĐỂ KHÍ KHÔNG LOẠN

Không cần ép tĩnh

chỉ cần không khuấy

• bớt lo nghĩ kéo dài
• không dồn nén
• giữ trạng thái nhẹ

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Nội Kinh không dạy tạo khí

Chỉ nói thuận và giữ

• khí phải thuận
• khí phải thông
• khí không bị tán

Bởi vì khí còn

mọi vận hành còn

Sinh mệnh không bắt đầu

từ tiếng khóc đầu tiên

Trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

cái gốc đã có từ trước

Trước khi hình thành thân

đã có phần được trao

Tiên thiên

không phải thứ sinh ra

mà là thứ được truyền

TIÊN THIÊN

ĐẾN TỪ ĐÂU

Không phải từ một phía

Mà từ hai nguồn gặp nhau

Tinh của cha

tinh của mẹ

hợp lại thành một điểm

Điểm đó không phải là hình

mà là gốc để hình thành

• quyết định nền thể chất
• quyết định độ dày của khí
• quyết định sức chịu của sinh mệnh

Đó là khởi điểm

không thể làm lại

TRƯỚC KHI THÀNH HÌNH

ĐÃ BẮT ĐẦU NHẬN

Khi phôi hình thành

không chỉ lớn lên bằng vật chất

mà được nuôi bằng khí và huyết của mẹ

Mỗi ngày

là một lần tiếp nhận

Nếu khí huyết mẹ đầy

thai được nuôi sâu

Nếu khí huyết mẹ yếu

thai nhận không đủ

Không phải đợi sinh ra

mới bắt đầu khác nhau

NGƯỜI MẸ

LÀ MÔI TRƯỜNG CỦA TIÊN THIÊN

Trong thời gian mang thai

thai không tự nuôi mình

mà nương vào mẹ

• mẹ ăn – thai nhận
• mẹ ngủ – thai tàng
• mẹ lo – khí thai động
• mẹ yên – khí thai ổn

Không chỉ là dinh dưỡng

mà là trạng thái sinh mệnh

Khí của mẹ

là nền của con

KHI SINH RA

KHÔNG PHẢI LÀ BẮT ĐẦU

Đứa trẻ ra đời

không phải bắt đầu từ số 0

mà mang theo phần đã được trao

Có đứa trẻ

• dễ nuôi
• ít bệnh
• phục hồi nhanh

Có trẻ

• yếu
• khó lớn
• dễ hao

Không chỉ do chăm sau sinh

mà còn do nền đã khác từ trước

TIÊN THIÊN SAU KHI SINH

ĐI VỀ ĐÂU

Không còn được bổ sung

chỉ còn hai hướng

• giữ lại

-hao đi

Đứa trẻ lớn lên

nếu sống thuận

tiên thiên đi chậm

Nếu sống nghịch

tiên thiên hao nhanh

Càng về sau

sự khác biệt càng rõ

TRAO TRUYỀN

KHÔNG PHẢI LÀ MỘT LẦN

Không phải chỉ lúc thụ thai

mà là cả một quá trình

Trước khi có con

đã bắt đầu quyết định

Trong khi mang thai

đã đang hình thành

Sau khi sinh

vẫn đang tiếp nối

Thế hệ sau nhận được gì

không nằm ở một thời điểm

mà là tổng của tất cả

KHI TIÊN THIÊN MỎNG

Không phải mất ngay

mà biểu hiện dần

• dễ mệt
• chậm lớn
• khó hồi phục
• sức chịu kém

Đó không phải là vấn đề mới

mà là nền không đủ

CẦN GIỮ NHƯ THẾ NÀO

Không phải làm thêm

mà là bớt hao

• bớt tiêu tinh vô độ
• bớt thức khuya trái nhịp
• bớt lao lực không hồi
• bớt để tâm loạn kéo dài

Giữ không phải gồng

mà là không làm tổn

ĂN UỐNG

KHÔNG PHẢI ĐỂ NO

Mà để sinh khí

Ăn quá

tỳ vị không hóa hết

Ăn sai thời

khí không kịp vận

Ăn nặng vị

tinh không sinh đủ

• ăn đúng lúc
• ăn vừa đủ
• để tỳ vị còn lực vận hóa

Khí sinh từ đây

không phải từ thứ ăn vào

NGỦ NGHỈ

LÀ LÚC TINH ĐƯỢC GIỮ

Ban đêm không chỉ để nghỉ

mà là lúc khí quy

Nếu không ngủ

khí không về

Nếu ngủ lệch

tinh không tàng

• đêm là lúc phải thu
• không để dương tán ra ngoài
• không để thân còn động khi trời đã tĩnh

Tinh giữ được hay không

nằm ở lúc này

VẬN ĐỘNG

ĐỂ KHÍ CÒN ĐI

Không phải càng nhiều càng tốt

mà là đủ để thông

Không động khí trệ

Động quá khí hao

• vận động để khí lưu
• không ép thân đến kiệt
• giữ cho gân xương còn mềm mà không rã

Khí còn đi

mới còn nuôi

SINH HOẠT

THUẬN THEO NHỊP

Không phải sống theo ý

mà sống theo khí

Ngày là lúc động

đêm là lúc tàng

Mùa nóng không nên ép

mùa lạnh không nên tán

• thuận thời mà làm
• thuận thân mà dừng
• không cưỡng khi khí đã mệt

Sống thuận

thì khí không hao vô cớ

HƠI THỞ

NƠI KHÍ VÀO RA

Không để ý nhưng ảnh hưởng sâu

Thở nông khí không xuống

Thở gấp khí không tụ

• để hơi thở đi trọn
• không giữ ở ngực
• không đẩy ra ngoài

Khí vào được

mới có cái để giữ

GIỮ

LÀ GIỮ TỔNG THỂ

Không có một việc nào đủ

mà là tất cả cùng giữ

Ăn – ngủ – động – nghỉ – thở

lệch một khí đã hao

Giữ không nằm ở một lúc

mà nằm ở cách sống mỗi ngày

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Nội Kinh không nói tạo thêm tiên thiên

Chỉ nói giữ và thuận

• tinh không hao
• khí không tán
• thần không loạn

Bởi vì tiên thiên là gốc

gốc còn

thì còn đường tiếp nối

Người ta thường sợ gió lạnh

sợ thời tiết đổi thay

Nhưng cùng một cơn gió

có người bệnh

có người không

Trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn

tà khí không chọn người

Chỉ vào nơi

khí đã không còn giữ

CHÍNH KHÍ

HÀO LŨY KHÔNG NHÌN THẤY

Sinh mệnh không trần trụi giữa trời đất

Bên ngoài da thịt

là một lớp khí bảo vệ

Không phải tường

nhưng có thể ngăn

Không phải hình

nhưng có thể giữ

Dương khí nếu còn kín

tà không thể chạm

Khi lớp này mỏng đi

cửa bắt đầu mở

DƯƠNG KHÍ

NHƯ MẶT TRỜI CỦA THÂN

Nội Kinh ví dương khí

như nhật của thiên

Có dương

• thì ấm
• thì động
• thì bảo vệ

Không phải chỉ để vận hành

mà còn để che chở

Khi dương khí suy

• bì phu không còn kín
• tấu lý không còn chặt
• khí không giữ được bên ngoài

Tà không cần mạnh

cũng có thể vào

LỤC TÀ

KHÔNG PHẢI KẺ XA LẠ

Phong – hàn – thử – thấp – táo – hỏa

Không phải thứ gì độc riêng biệt

mà chính là khí của trời đất

• gió là phong
• lạnh là hàn
• nóng là thử – hỏa
• ẩm là thấp
• khô là táo

Phong dẫn đầu

đi nhanh và mở đường

Hàn làm co

khi dương không đủ giữ

Thấp làm trệ

khi tỳ không còn vận

Táo – thử – hỏa

làm hao

khi tân dịch không còn đủ

Tà không tạo bệnh một mình

chỉ làm lộ ra chỗ đã suy

ĐƯỜNG VÀO KHÔNG ỒN ÀO

Không phải lúc nào cũng thành bệnh ngay

Có khi chỉ là

• một lần trúng gió nhẹ
• một cơn mệt không rõ lý do
• một đêm ngủ không sâu
• một thân thể không còn nhẹ

Tà đã chạm

nhưng chưa thành hình

Nếu khí không hồi lại

nó sẽ đi sâu hơn

CỬA MỞ TỪ CÁCH SỐNG

Không phải tà mạnh lên

mà là người yếu đi

• ăn uống làm tổn tỳ vị
• thức ngủ lệch nhịp âm dương
• lao lực mà không hồi
• dục vọng làm hao tinh

Nội Kinh gọi đó là

lấy phóng dật làm thường

Chính khí không mất ngay

mà mòn dần theo ngày

KHI KHÍ KHÔNG CÒN GIỮ

Tấu lý mở

thì tà nhập

Kinh mạch không thông

thì tà lưu

Khí huyết không đều

thì tà trệ

Đến lúc này

bệnh mới thành hình

Nhưng gốc không nằm ở tà

mà ở chính khí đã suy từ trước

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Nội Kinh không dạy chống tà

Vì tà là khí của trời đất

Chỉ nói về giữ bên trong

• giữ dương khí không tán

-giữ tạng phủ còn vận

• giữ thần không loạn

Bởi vì khi chính khí còn trụ

tà không có chỗ đứng

Có một thứ

không nhìn thấy

không đo được trực tiếp

nhưng

quyết định toàn bộ

độ bền của một con người

Trong Nội Kinh

thứ đó gọi là Tinh

TINH

LÀ GỐC CỦA SINH MỆNH

Không phải là một chất riêng lẻ

mà là phần tinh túy nhất

được kết tụ từ toàn bộ cơ thể

Nếu Khí là vận hành

Thì Tinh là nền

Nếu Thần là biểu hiện

Thì Tinh là gốc

TINH ĐƯỢC HÌNH THÀNH NHƯ THẾ NÀO?

Có hai nguồn

1. TIÊN THIÊN

Là phần nhận từ cha mẹ

quyết định

• thể chất ban đầu
• sức bền tự nhiên
• tuổi thọ nền

Phần này

gần như không thể tăng thêm

chỉ có thể giữ

2. HẬU THIÊN

Được tạo ra mỗi ngày từ

• ăn uống
• hô hấp
• vận động
• trạng thái tinh thần

Thông qua quá trình

Khí hóa của Tỳ – Vị

tinh vi được sinh ra

rồi quy về Thận

để tích lại thành Tinh

CƠ CHẾ CỦA TINH

Tinh không đứng yên

mà luôn chuyển hóa

Tinh → Khí

Khí → Thần

Khi cần

Tinh sẽ được chuyển thành Khí để

• duy trì hoạt động
• chống đỡ áp lực
• bù vào thiếu hụt

Nhưng một khi đã chuyển

rất khó quay lại

VÌ SAO TINH LÀ HỮU HẠN?

Vì quá trình “tạo Tinh”

luôn chậm hơn

quá trình “tiêu Tinh”

Một đêm thức khuya

có thể tiêu hao rất nhiều

Nhưng để phục hồi

có thể cần nhiều ngày

TINH QUYẾT ĐỊNH ĐIỀU GÌ?

1. NỀN TẢNG THỂ LỰC

• có lực hay không
• bền hay nhanh kiệt

không nằm ở cơ

mà nằm ở Tinh

2. CHẤT LƯỢNG GÂN – XƯƠNG

Tinh đầy

→ xương chắc

→ gân mềm

Tinh suy

→ dễ đau gối

→ dễ mỏi lưng

→ dễ “rỗng lực”

3. ĐỘ SÂU CỦA HƠI THỞ

Khi Tinh đủ

Thận nạp được khí

→ thở sâu

→ không hụt

4. TRẠNG THÁI TÂM TRÍ

Tinh là nền sinh ra Thần

Tinh vững

→ tâm ổn

→ ít loạn

Tinh suy

→ dễ lo

→ dễ căng

→ khó an

5. TỐC ĐỘ LÃO HÓA

Tóc bạc, da khô, răng yếu

không chỉ là tuổi

mà là Tinh đang giảm

VÌ SAO NGƯỜI NAY HAO TINH?

Không phải vì làm nhiều

mà vì tiêu sai cách

• thức khuya kéo dài
• suy nghĩ liên tục
• căng thẳng không ngắt
• dục vọng quá độ
• sống nhanh, kích thích liên tục

ĐIỂM CHUNG

là luôn rút Tinh để dùng

nhưng không cho cơ thể thời gian phục hồi

TINH KHÔNG MẤT NGAY

mà rút dần từng chút

đến khi cơ thể bắt đầu

• mất lực
• thở nông
• ngủ không sâu
• tâm không yên

GIỮ TINH LÀ GIỮ GÌ?

Không phải tích trữ thêm

mà là giảm tiêu hao sai

TRỌNG TÂM

không nằm ở việc làm thêm

mà là dừng bớt

• ngủ đủ trước 23h
• có khoảng nghỉ thật sự trong ngày
• không để tâm trí căng liên tục
• không dùng cơ thể vượt quá giới hạn

VÀ QUAN TRỌNG NHẤT

giữ cho Khí không bị kéo lên trên quá lâu

Vì khi Khí luôn ở trên

→ Tinh sẽ bị rút lên để bù

→ Đan điền rỗng

ĐÓ LÀ LÝ DO

nhiều người

• đầu rất căng
• ngực rất nặng

nhưng dưới thì không có lực

Có một cách chữa

không cần thuốc

không cần chạm

nhưng vẫn làm cơ thể thay đổi

Người xưa gọi là

Chúc do

KHÔNG PHẢI HUYỀN BÍ

mà là dùng Tâm

để điều Khí

Trong Nội Kinh

Tâm là Quân chủ

là nơi

• Thần cư ngụ
• Khí được điều khiển

KHI “CHỦ MINH”

tức là

tâm sáng

ý rõ

không tán

→ các sứ đạo mở

→ khí đi đúng

KHI “CHỦ BẤT MINH”

• lo
• sợ
• căng
• nghĩ nhiều

→ khí loạn

→ đường khí “vít lấp”

→ thân sinh bệnh

CHÚC DO

LÀ GÌ?

Là nghệ thuật

dùng ý niệm

để chỉnh lại dòng khí

GIỐNG NHƯ

một hệ thống điện

khi dòng chạy sai

→ chập

→ tắc

Chúc do

không sửa “bóng đèn”

mà chỉnh lại dòng điện

TRONG CƠ THỂ

Khí chính là “dòng điện”

chạy qua

• 12 khớp lớn
• 365 cửa ngõ

là nơi thần khí qua lại

KHI BỊ “LỖI”

• căng một điểm
• tắc một vùng
• lệch một trục

→ toàn hệ ảnh hưởng

CHÚC DO

không tác động từ ngoài

mà dùng ý niệm đúng

để dẫn khí trở lại

NGƯỜI XƯA

VÌ SAO LÀM ĐƯỢC?

Vì họ “điềm đạm hư vô”

• tâm không loạn
• ít dục
• sống thuận tự nhiên

→ ý niệm rất “thuần”

Chỉ một niệm

cũng đủ làm khí chuyển

NGƯỜI NAY

VÌ SAO KHÓ?

Vì tâm quá tán

• nghĩ liên tục
• khó giữ chú ý
• luôn căng bên trong

→ ý niệm yếu

→ không đủ lực dẫn khí

CHÚC DO

KHÔNG NẰM Ở KỸ THUẬT

mà nằm ở

độ tĩnh của tâm

KHI TÂM TĨNH

ý niệm sẽ

• rõ
• liên tục
• có hướng

→ tạo “áp lực mềm”

dẫn khí đi

HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH

(đơn giản – nhưng cần đúng)

BƯỚC 1: ỔN TÂM

• ngồi hoặc đứng yên
• thả lỏng toàn thân
• không cố “tập trung”

chỉ cần bớt tán

BƯỚC 2: NHẬN BIẾT VÙNG LỆCH

• nơi đau
• nơi căng
• nơi khó chịu

không phân tích

chỉ cảm

BƯỚC 3: ĐẶT Ý NIỆM

Không tưởng tượng phức tạp

chỉ

• “đặt sự chú ý” vào đó

như đang

• lắng nghe cơ thể

BƯỚC 4: DẪN KHÍ NHẸ

kết hợp

• thở chậm
• thở qua mũi

và

• để hơi “chạm” vào vùng đó

không ép

không cố

BƯỚC 5: GIỮ NHẸ

không làm gì thêm

chỉ giữ sự hiện diện

DẤU HIỆU XUẤT HIỆN

• ấm lên
• mềm ra
• giảm căng
• dễ chịu hơn

Đó là lúc

khí bắt đầu chuyển

ĐIỀU QUAN TRỌNG

không phải

làm cho mạnh

mà là

giữ cho đúng

CHÚC DO

KHÔNG PHẢI ĐỂ “CHỮA NHANH”

mà là

khôi phục lại khả năng tự điều chỉnh

KHI TÂM ĐÚNG

khí sẽ tự về đúng

Khi khí đúng

thân sẽ tự sửa

Không phải bạn thiếu phương pháp

mà là tâm chưa đủ yên

Khi tâm yên

một niệm thôi

cũng đủ làm thân đổi

Nhiều người đau gối

nghĩ là do khớp

do sụn, do tuổi

Nhưng thực tế

gối hiếm khi là “nguyên nhân gốc”

ĐẦU GỐI KHÔNG ĐỘC LẬP

Trong giải phẫu

đầu gối là khớp bản lề

nằm giữa hông và cổ chân

Nó không “tự vận hành”

mà phụ thuộc hoàn toàn vào

cách lực đi qua cơ thể

NỘI KINH GỌI LÀ

“PHỦ CỦA CÂN”

Tức là nơi hội tụ của gân

Còn vận động học hiện đại nói

đây là nơi nhiều nhóm cơ – gân

giao nhau và truyền lực

• gân cơ tứ đầu đùi
• gân kheo
• gân bánh chè
• dải chậu chày

→ tất cả đều “đi qua” đầu gối

VÌ SAO GỐI DỄ ĐAU?

nơi chịu lực lớn nhất

nhưng lại

ít có khả năng tự điều chỉnh

Nếu lực từ trên (hông) lệch

hoặc từ dưới (cổ chân) sai

→ toàn bộ lực sẽ “đổ” vào gối

CAN CHỦ CÂN

& SINH LÝ GÂN

Nội Kinh nói

Can chủ cân

Tức là

Gan nuôi hệ gân

Trong sinh lý học hiện đại

gân cần

• máu nuôi
• thần kinh điều khiển
• chuyển động đều đặn

Nếu thiếu

→ gân mất đàn hồi

→ dễ viêm

→ dễ đau

KHI GÂN MẤT CÂN BẰNG

-cơ đùi trước quá căng

• cơ đùi sau yếu
• hông không ổn định

→ gối bị kéo lệch

Đây chính là

“cân không điều”

theo cách nói của Nội Kinh

VẤN ĐỀ CỦA NGƯỜI HIỆN ĐẠI

• ngồi nhiều → hông yếu
• ít vận động → gân kém đàn hồi
• stress → Can khí uất

→ vừa sai cơ học

→ vừa sai khí

Kết quả

gối chịu toàn bộ áp lực

ĐAU GỐI

LÀ DẤU HIỆU “MẤT TRỤC”

Trong vận động học

khi trục cơ thể lệch

• đầu đổ trước
• lưng gập
• hông yếu

→ gối phải “gánh” thay

Trong Nội Kinh đó là

• khí không thông
• gân không được nuôi

GIẢI PHÁP THỰC SỰ

Không nằm ở việc

chữa cái gối mà là

chỉnh lại toàn bộ hệ

1. SỬA TRỤC CƠ THỂ

• tai - vai - hông - gối - mắt cá thẳng hàng (từ mặt bên)
• không đổ người ra trước
• giữ trọng tâm giữa bàn chân

→ giúp lực đi đúng đường

2. KHÔI PHỤC CHUYỂN ĐỘNG HÔNG

Hông là “bộ điều khiển chính”

Nếu hông yếu

→ gối chịu thay

Thực hành:

• squat nhẹ đúng trục
• mở khớp háng
• tập cơ mông

3. LÀM MỀM & CÂN BẰNG GÂN

• giãn cơ đùi trước
• giãn cơ đùi sau
• thả lỏng bắp chân

→ giúp lực không kéo lệch gối

4. ĐIỀU KHÍ – THƯ CAN

Theo Nội Kinh

gân chịu ảnh hưởng trực tiếp từ Can

Nên cần:

• giảm căng thẳng
• ngủ đủ
• thở sâu xuống bụng

→ giúp Can khí thông

→ gân mềm lại

5. VẬN ĐỘNG ĐÚNG – KHÔNG QUÁ

Không cần tập nặng

chỉ cần đều – đúng – có ý thức

Mỗi ngày 10–15 phút

đã đủ thay đổi

DẤU HIỆU PHỤC HỒI

• gối nhẹ hơn
• đứng vững hơn
• đi không còn “lọc cọc”
• không còn phụ thuộc vào gối

ĐÚC KẾT

Đầu gối không phải chỉ là khớp

mà là

trung tâm chịu lực của toàn bộ cơ thể

Theo Nội Kinh

→ phản chiếu Can & hệ gân

Theo vận động học

→ phản chiếu trục & cách dùng cơ thể

Muốn gối khỏe

đừng chỉ chữa ở gối

mà hãy

• chỉnh trục
• nuôi gân
• điều khí

Khi hệ đúng

gối sẽ tự ổn

Nhiều người nghe về Đan điền

nhưng lại hiểu như một “điểm huyệt”

một nơi để “tập trung năng lượng”

Thực ra Đan Điền

không phải là một điểm

mà là một vùng gốc

của cơ thể

ĐAN ĐIỀN Ở ĐÂU?

Nằm ở vùng bụng dưới

• dưới rốn vài cm
• sâu vào trong

thuộc khu vực hạ tiêu

Trong Nội Kinh

đây là vùng liên hệ

• Thận
• Bàng quang
• sinh dục
• bài tiết

ĐÂY LÀ “KHO” CỦA SINH MỆNH

Nội Kinh nói Tinh là gốc

mà vùng này

chính là nơi giữ Tinh

và giữ luôn

khí chân nguyên

VÌ SAO CẦN TỤ?

Vì nếu khí không tụ nó sẽ

• tán lên trên
• hao ra ngoài

Bạn có thể

có rất nhiều năng lượng

nhưng nếu không giữ được

→ vẫn mệt

→ vẫn yếu

→ vẫn thiếu lực

KHÔNG CÓ GỐC

KHÔNG GIỮ ĐƯỢC LỰC

Người ngày nay rất hay

• căng đầu
• nặng ngực
• suy lực

Không phải vì thiếu

mà vì không có nơi giữ

ĐAN ĐIỀN

LÀ NƠI “GIỮ”

“Đan” là kết tụ

“Điền” là vùng chứa

→ Đan điền là nơi

• gom lại
• giữ lại
• không để tán

NƠI DIỄN RA KHÍ HÓA

Trong Nội Kinh

hạ tiêu giống như một “lò”

Tại đây

• tinh được chuyển hóa
• thủy được hóa khí

tạo ra Dương khí

để nuôi toàn thân

NƠI QUY CĂN CỦA HƠI THỞ

Phế chủ khí

nhưng Thận mới là nơi nạp khí

Nếu khí không xuống được đây

hơi thở sẽ

• nông
• ngắn
• dễ hụt

Khi khí về được

• thở tự sâu
• không cần cố

GỐC VỮNG

THÌ TÂM MỚI YÊN

Tâm là Quân chủ

nhưng muốn “chủ minh”

phải có nền

Khi Đan điền đủ

• khí ổn
• tinh đủ
• tâm tự yên

VẤN ĐỀ CỦA NGƯỜI NAY

không phải thiếu khí

mà là khí không tụ

• sống nhanh
• nghĩ nhiều
• căng liên tục

→ khí luôn ở trên

→ Đan điền rỗng

Biểu hiện:

• dễ mệt
• khó ngủ sâu
• thở nông
• không có lực

THỰC HÀNH

ĐỂ KHÍ TRỞ VỀ

Không cần phức tạp

chỉ cần

• thả lỏng bụng dưới
• giảm căng vùng ngực
• giữ trục cơ thể ổn

và

• thở nhẹ xuống bụng
• không ép
• không cố

Mỗi ngày vài phút

khí sẽ bắt đầu tụ lại

ĐÚC KẾT

Đan điền

không phải để “tập”

mà là để giữ

Giữ được

→ thân vững

→ khí đủ

→ tâm yên

Nếu không tụ

khí có đến cũng sẽ đi

Hồi nhỏ

mình hay thấy bà

ngồi xổm

• nhóm bếp
• rửa rau
• giặt đồ
• ngồi chơi

Không ai dạy

cũng không ai gọi đó là tập luyện

nhưng bà cứ thế mà làm

rất tự nhiên

NGƯỜI XƯA KHÔNG BIẾT

NHƯNG LẠI ĐÚNG

Họ không học giải phẫu

không biết vận động học

nhưng sống thuận

nên cơ thể tự chọn cách đúng

Ngồi xổm

ở một góc nhìn nào đó

không chỉ là thói quen

mà là một dạng dưỡng sinh

DƯỚI GÓC NHÌN NỘI KINH

ĐÓ LÀ TƯ THẾ “KHAI – TỤ”

Khi ngồi xổm

• hông mở
• gối gập
• cổ chân linh hoạt

→ 12 khớp lớn vùng hạ chi được khai mở

là nơi “thần khí qua lại”

Khi các cửa này thông

khí huyết mới lưu hành

KHÍ PHẢI XUỐNG

GỐC MỚI VỮNG

Người nay hay bị

• căng đầu
• nặng ngực
• khó ngủ

Vì khí không xuống

mà dồn lên trên

Ngồi xổm giúp

khí hạ xuống hạ tiêu

nơi liên hệ với Thận

là nơi giữ

• tinh
• lực sống

CƠ SÀN CHẬU

ĐƯỢC “ĐÁNH THỨC”

Ở đáy cơ thể

có một vùng rất quan trọng

nhưng thường bị quên

→ cơ sàn chậu

Đây là nơi:

nâng đỡ tạng phủ

giữ áp lực ổ bụng

liên kết giữa trên và dưới

KHI NGỒI XỔM

vùng này

không bị thả lỏng hoàn toàn

cũng không bị siết cứng

mà

→ co – giãn tự nhiên

theo hơi thở và trọng lực

Điều này giúp:

tăng tuần hoàn vùng chậu

kích thích khí huyết đi xuống

cải thiện sự “đóng – mở” tự nhiên

LIÊN HỆ VỚI NỘI KINH

Đây chính là

vùng của hạ tiêu

nơi diễn ra khí hóa

Khi vùng này hoạt động tốt

→ khí được giữ

→ không tán lên trên

→ đạt trạng thái

Âm bình – Dương bí

HỖ TRỢ BÀI TIẾT TỰ NHIÊN

Ngồi xổm là tư thế

tự nhiên nhất

cho đại tiện

Vì khi đó

góc trực tràng mở

áp lực đúng

không cần rặn mạnh

Nếu cơ sàn chậu khỏe

→ đại tiện thuận

→ giảm ứ trệ

NHƯNG NGÀY NAY

LẠI ĐƯỢC KHUYÊN

KHÔNG NÊN NGỒI XỔM

Vì

• đau gối
• dễ trĩ
• không tốt khớp

Điều đó không sai

NHƯNG

không phải vì tư thế sai

mà vì cơ thể đã khác

NGƯỜI XƯA

• vận động nhiều
• khớp luôn mở
• khí huyết luôn chạy

nên ngồi xổm là tự nhiên

NGƯỜI NAY

• ngồi ghế nhiều
• ít vận động
• hông cứng
• cổ chân kém

khi xuống xổm

khớp không mở

→ lực dồn vào gối

→ sinh đau

TRONG NỘI KINH

không có tư thế nào xấu

chỉ có

• khí không thông
• khớp bị vít lấp

Khi cửa đã đóng

tư thế đúng

cũng trở thành gánh nặng

CÒN VỀ TRĨ

không phải do ngồi xổm

mà do

• khí hạ tiêu yếu
• ứ trệ lâu ngày
• rặn sai cách

Nếu khí đủ

ngồi xổm đúng

lại giúp

• khí đi xuống
• đại tiện thuận hơn

VẬY NÊN

không phải bỏ

mà là học lại

BẮT ĐẦU NHƯ THẾ NÀO

• kê gót nếu cổ chân cứng
• bám nhẹ tay để giảm lực
• xuống chậm, không ép sâu
• giữ lưng tự nhiên

Quan trọng nhất: không gồng

THẾ NÊN

Người xưa ngồi xổm

không phải vì biết đúng

mà vì cơ thể còn “mở”

Còn chúng ta

không làm được

không phải vì yếu

mà vì đã sống quá lâu

trong trạng thái “đóng”

Đôi khi

thứ cơ thể cần

không phải là bài tập mới

mà là quay lại

một điều rất cũ

Không phải ai cũng thiếu khí

mà là

không phải ai cũng nhận được khí

Sinh khí của đất trời

luôn hiện diện

nhưng không phải cơ thể nào

cũng tiếp thu được

KHÍ KHÔNG CHỈ ĐỂ THỞ

Trong Nội Kinh

khí không chỉ là hơi

mà là

nguồn nuôi sống toàn bộ thân – tâm

Đi vào

không chỉ qua hô hấp

mà qua

• trạng thái tâm
• độ mở của cơ thể
• sự thông suốt của khớp

TÂM

LÀ CỬA TIẾP NHẬN

Tâm không chỉ nghĩ

mà là

trạng thái toàn bộ hệ thống

Khi tâm:

• căng
• giữ
• phòng thủ

thì cơ thể đóng

→ khí không thể vào

Dù đang ở giữa thiên nhiên

vẫn không nhận được gì

“ĐIỀM ĐẠM HƯ VÔ”

LÀ TRẠNG THÁI NHẬN KHÍ

Nội Kinh không nói “tích cực”

mà nói

→ điềm đạm

→ hư vô

Tức là

• không chất chứa
• không dao động
• không đầy

Khi bên trong không đầy

bên ngoài mới vào được

KHÔNG NHẬN ĐƯỢC KHÍ

CƠ THỂ SẼ RA SAO

• nhanh mệt
• thiếu sức
• ngủ không sâu
• thở nông
• dễ uất

Không phải vì thiếu dưỡng

mà vì

không hấp thu được

KHẢ NĂNG TIẾP NHẬN

PHỤ THUỘC VÀO ĐỘ “MỞ”

Cơ thể mở

→ khớp mềm

→ trục thẳng

→ ngực không ép

→ bụng không giữ

Tâm mở

→ thần yên

→ khí thuận

→ sứ đạo thông

Khi đó

không cần tìm khí

khí tự đến

NGƯỜI XƯA

KHÔNG “LẤY KHÍ”

Họ không cố gắng

mà là

không cản

Nên họ

“thở hút tinh khí”

không phải vì giỏi

mà vì

không đóng

THỰC HÀNH

Không phải để “tăng năng lượng”

mà là để bớt cản

• giảm căng trong đầu
• buông vùng ngực
• mềm bụng dưới
• thả lỏng khớp

và quan trọng nhất

→ bớt giữ bên trong

DẤU HIỆU ĐANG NHẬN KHÍ

• đứng yên mà không mệt
• thở nhẹ mà đủ
• cơ thể ấm dần
• đầu sáng nhưng không căng

THẾ NÊN

Sinh khí không thiếu

Chỉ là

ta đang đóng lại

Khi tâm mở

cơ thể không còn cản

khí của đất trời

tự nhiên đi vào

Nhiều người cố thở sâu

nhưng càng cố

càng nặng

Không phải vì thiếu hơi

mà vì

lồng ngực chưa thông

LỒNG NGỰC

LÀ TRUNG TÂM KHÍ

Trong Nội Kinh

vùng ngực là nơi

• Tâm cư ngụ (Quân chủ)
• Phế chủ khí (Tướng phó)

Một bên chủ Thần

một bên chủ Khí

Nếu hai nơi này ổn

hơi thở sẽ nhẹ

QUÂN CHỦ SÁNG

KHÍ MỚI THUẬN

Khi tâm yên

không loạn

không căng

thì khí sẽ đi đúng

Ngược lại

khi tâm

• lo
• giữ
• căng

khí sẽ nghịch

dồn lên ngực

→ thở nặng

→ khó sâu

PHẾ KHÔNG KÉM

MÀ ĐANG BỊ CẢN

Phế chủ khí

nhưng khí không chỉ ở phổi

mà phải

tuyên phát ra ngoài

và đi xuống bên trong

Nếu lồng ngực bị ép

khí sẽ kẹt lại

Không phải phổi yếu

mà là đường đi bị chặn

TRỤC CƠ THỂ LỆCH

NGỰC KHÓ "MỞ"

Ngực không tách rời cơ thể

Nó nằm trên một trục

từ đầu → ngực → hông

Nếu trục này

• gập
• lệch
• cứng

lồng ngực sẽ bị nén

Dù cố hít

khí vẫn không vào sâu

“VÍT LẤP”

KHÔNG CHỈ Ở NGỰC

Cơ thể có

• 12 khớp lớn
• 365 cửa ngõ

là nơi thần khí qua lại

Khi vai cứng

lưng căng

sườn không giãn

→ vùng ngực bị khóa

Khí không lan được

NGUYÊN NHÂN THƯỜNG GẶP

• giữ vai lâu
• ngồi gập người
• căng thẳng kéo dài
• ăn uống nặng, sinh trệ

Tất cả đều làm

khí dồn lên ngực

mà không đi xuống

HƠI THỞ NHẸ

KHÔNG PHẢI DO CỐ

Thở đúng

không phải hít mạnh

mà là

khi cơ thể không còn cản

Ngực mở

nhưng không gồng

mềm

nhưng không sụp

THỰC HÀNH

Không cần phức tạp

chỉ cần

• đứng thẳng nhẹ theo trục
• thả vai và lưng
• mở nhẹ vùng ngực
• thở chậm qua mũi
• để hơi tự đi xuống

có thể thêm

• xoay vai
• giãn sườn
• "mở" lưng trên

để khớp quanh ngực thông

ĐIỀU NÊN LÀM

ĐỂ NGỰC KHÔNG BỊ CHÈN ÉP

• giữ trục đầu – ngực – hông thẳng nhẹ
• thả vai xuống, không nhấc vai khi thở
• "mở" lưng trên (giãn vùng giữa hai bả vai)
• ngồi đủ cao để hông không gập sâu
• đứng và đi với bước nhẹ, không đổ người ra trước
• dành thời gian giãn sườn, xoay vai mỗi ngày

Những điều này giúp

ngực có không gian

khí dễ đi

ĐIỀU KHÔNG NÊN LÀM

VÌ SẼ ÉP LỒNG NGỰC

• ngồi gập lưng lâu
• cúi đầu nhìn điện thoại liên tục
• gồng ngực để “giữ dáng”
• nín thở khi căng thẳng
• mặc đồ bó chặt vùng ngực – bụng
• ăn quá no làm căng trung tiêu

Những thói quen này

làm trục gãy

ngực bị nén

khí không xuống

KẾT QUẢ KHI NGỰC BỊ CHÈN ÉP

• thở nông, nhanh mệt
• đầu nặng, dễ chóng
• ngủ không sâu
• dễ lo, dễ căng
• vai cổ cứng, đau lưng trên
• khí dồn ở ngực, không nuôi được thân

Lâu dần

không chỉ là khó thở

mà là khí cơ rối loạn

DẤU HIỆU ĐÚNG

• thở nhẹ hơn
• không cần cố
• ngực không căng
• đầu bớt nặng

Nhiều người vẫn thở

nhưng càng ngày càng mệt

Không phải vì thiếu oxy

mà vì

khí đang yếu đi

THỞ

KHÔNG CHỈ LÀ HÔ HẤP

Trong Nội Kinh

hơi thở không chỉ là trao đổi khí

mà là biểu hiện

của chân khí đang vận hành

Thở như thế nào

khí đang như thế đó

THỞ NÔNG

KHÍ KHÔNG XUỐNG

Khi hơi thở

• ngắn
• gấp
• dừng ở ngực

đó là dấu hiệu

khí không đi xuống

Không về được gốc

thì không nuôi được thân

PHẾ CHỦ KHÍ

THẬN NẠP KHÍ

Hít vào

là việc của Phế

nhưng giữ được khí

là việc của Thận

Khi Thận yếu

không giữ được khí

thì khí chỉ nổi ở trên

→ thở nông

→ nhanh mệt

KHÍ KHÔNG CHỈ YẾU

MÀ CÒN BỊ BÍT

Không phải lúc nào cũng là thiếu

mà là

đường đi bị tắc

Cơ thể có

• 12 khớp lớn
• 365 cửa ngõ

là nơi khí đi qua

Khi những chỗ này bị “vít lấp”

khí không thể vào sâu

hơi thở chỉ quanh quẩn bên ngoài

TÂM LOẠN

KHÍ NGHỊCH

Tâm là chủ

Khi tâm

• lo nhiều
• căng
• giữ

khí sẽ dồn lên trên

Không xuống được

→ ngực nặng

→ thở gấp

→ khó sâu

Không phải do phổi

mà do khí bị kéo sai hướng

THỞ NÔNG

CƠ THỂ SẼ RA SAO

• dễ mệt
• thiếu lực
• ngủ không sâu
• đầu nặng
• dễ lo

Không phải thiếu năng lượng

mà là

khí không tới nơi cần tới

KHÔNG PHẢI CỨ HÍT SÂU LÀ ĐÚNG

Nhiều người cố hít

nhưng càng cố

càng sai

Thở đúng

không phải ép

mà là

để khí tự xuống

ĐIỀU CHỈNH

Muốn hết thở nông

không bắt đầu từ phổi

mà từ toàn thân

• thả lỏng vai và ngực
• mở rộng khoang ngực
• mở vùng bụng dưới
• thở chậm qua mũi
• vận động nhẹ các khớp
• giữ tâm yên

Khi thân mở

khí sẽ tự đi xuống

Nghe có vẻ

trừu tượng

nhưng trong Nội Kinh

đây không phải là điều mơ hồ

mà là cách sinh mệnh

đang vận hành mỗi ngày

“HƯ KHÔNG”

KHÔNG PHẢI LÀ TRỐNG

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

trời đất không phải là khoảng rỗng

mà là nơi

khí luôn lưu hành

“Thiên khí thanh tịnh”

là nguồn nuôi dưỡng vạn vật

Âm và Dương

không ngừng giao nhau

tạo ra sinh – trưởng – biến – hóa

KHÔNG GỌI LÀ “NĂNG LƯỢNG”

MÀ GỌI LÀ KHÍ

Nội Kinh không dùng từ hiện đại

mà gọi là

“Khí”

Khí là thứ

• vận hành giữa trời và người
• chuyển hóa thành hình thể
• nuôi dưỡng tạng phủ

Con người

không tách khỏi dòng khí đó

mà là một phần trong đó

THIÊN – NHÂN TƯƠNG ỨNG

Con người giống như

một tiểu vũ trụ

sống trong lòng đại vũ trụ

Bên ngoài có

• nhật nguyệt
• bốn mùa

Bên trong có

• 12 khớp lớn
• 365 cửa ngõ

Đây là nơi

thần khí qua lại

Nếu các cửa này mở

khí từ trời đất

có thể đi vào

KHI CỬA BỊ “VÍT LẤP”

Khí không vào được

Không phải vì trời đất không có

mà vì cơ thể không nhận được

Nguyên nhân thường gặp

• thân căng
• khớp cứng
• tâm loạn
• môi trường ngột ngạt

Lâu dần

trọc khí tích lại

thân nặng

đầu mờ

dễ sinh bệnh

TRẠNG THÁI NHẬN KHÍ

Nội Kinh gọi là

“điềm đạm hư vô”

Không phải là làm gì thêm

mà là

giảm bớt

• căng
• lo
• kiểm soát

Khi tâm yên

chân khí tự thuận

Dương khí trở nên kín

bảo vệ cơ thể từ bên ngoài

THÂN PHẢI THÔNG

KHÍ MỚI VÀO

Không chỉ tâm

mà thân cũng phải mở

Khi gân mềm

khớp thông

các “sứ đạo” không bị nghẽn

khí có thể đi sâu

đến tận tạng phủ

THỰC HÀNH

Không cần phức tạp

chỉ cần đúng

• ra nơi thoáng
• thở sâu qua mũi
• thả lỏng vai và ngực
• vận động nhẹ các khớp
• giữ tâm không loạn

Đó là cách

đưa cơ thể

trở lại trạng thái có thể nhận khí

MỤC TIÊU CUỐI

Không phải lấy thêm

mà là

giữ được

“Âm bình – Dương bí”

Âm ổn bên trong

Dương kín bên ngoài

Lúc đó

khí vào mà không tán

nuôi mà không hao

Cơ thể có

• 12 khớp lớn
• 365 cửa ngõ

là nơi thần khí qua lại

Nhưng đa số không thiếu khí

mà là cửa đang bị bít

MỞ THÂN – MỞ TÂM

Chọn nơi thoáng

tốt nhất vào buổi sáng

Thả lỏng y phục

không để cơ thể bị bó

Giữ tâm nhẹ

không suy nghĩ nhiều

Khi thân không giữ

tâm không loạn

khí bắt đầu dễ đi

ĐIỀU HƠI – HÚT KHÍ

Hít sâu qua mũi

cảm nhận khí đi vào

không chỉ là không khí

mà là năng lượng của môi trường

Thở ra chậm, nhẹ

để những phần nặng

được buông ra

Không cần tưởng tượng nhiều

chỉ cần cảm nhận

BƯỚC 3

MỞ 12 KHỚP LỚN

• cổ tay
• khuỷu tay
• vai
• hông
• gối
• cổ chân

Vận động nhẹ toàn thân

xoay chậm

đi tiến

đi lùi...

không dùng lực

Đây là nơi

thần khí đi qua

Khi khớp mở

khí có đường đi

DẪN KHÍ QUA TOÀN THÂN

Kéo giãn nhẹ

chuyển động mềm

không gồng

không giật

Giống như

làm mềm toàn bộ thân

để khí có thể lan

không bị dừng lại ở khớp

THUẬN THEO NHỊP TỰ NHIÊN

Không tập trái nhịp

Buổi sáng

nên vận động nhẹ

để khí phát

Buổi tối

giữ yên

để khí tàng

Sống thuận

khí tự ổn

GIỮ LỚP BẢO VỆ

Sau khi khí đã thông

không để cơ thể bị hở

Giữ ấm vừa đủ

đặc biệt vùng lưng và bụng

Không để gió lạnh vào

Đây là cách giữ

lớp khí bảo vệ bên ngoài

ĐƯA KHÍ TRỞ VỀ GỐC

Kết thúc

đứng yên hoặc ngồi

thở chậm

cảm nhận vùng dưới rốn

Khí không chỉ đi

mà cần có nơi về

Khi khí tụ lại

thân mới bền

DẤU HIỆU ĐÚNG

• thân nhẹ
• khớp linh hoạt
• hơi thở sâu
• tâm yên

Không cần mạnh

chỉ cần thông

NGUYÊN LÝ

Không phải tạo thêm khí

mà là

mở lại đường

để khí tự đi

Nhiều người nghĩ

tư duy tích cực

là nghĩ điều tốt

là ép mình vui

là luôn phải ổn

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

không nói đến “tích cực”

đó chỉ là một cách gọi

một cách nhìn nhận

TÂM

MỚI LÀ GỐC

“Tâm giả quân chủ chi quan”

Tâm là nơi điều khiển toàn bộ

Nếu tâm sáng

toàn bộ vận hành sẽ thông

Nếu tâm loạn

các con đường khí

bị bít lại

“TÍCH CỰC”

KHÔNG PHẢI BẢN CHẤT

Nó chỉ là

một cách nói

để chỉ một trạng thái

mà trong Nội Kinh gọi là

“chủ minh”

tức là

tâm rõ

tâm ổn

không bị kéo đi

KHÍ

ĐI THEO TÂM

“bách bệnh sinh ư khí”

Khí không tự lệch

mà bị dẫn

Khi tâm

• lo → khí kết
• giận → khí nghịch
• sợ → khí hạ

Khi tâm ổn

khí tự hòa

DƯƠNG KHÍ

ĐƯỢC GIỮ

Khi tâm an

“chí ý điềm đạm”

dương khí sẽ kín

không bị tán ra ngoài

Lúc này

cơ thể có một lớp bảo vệ

tà khí khó vào

KHÔNG PHẢI ÉP

MÀ LÀ KHÔNG LOẠN

Ép mình tích cực

khi bên trong chưa ổn

chỉ làm khí lệch hơn

Vì

bên trong một đằng

bên ngoài một nẻo

Khí không còn thuận

TÂM ẢNH HƯỞNG ĐẾN THÂN

Khi tâm căng

gân sẽ co

khớp sẽ giữ

các “cửa ngõ khí”

bị bít lại

Khi tâm mềm

thân tự mở

khí dễ đi

đó là trạng thái

“xương cứng, gân mềm”

“ĐỨC TOÀN”

LÀ TRẠNG THÁI CAO

Người không ganh

không tranh

sống thuận

gọi là

“đức toàn”

Khi đó

tinh không hao

thần không tán

bệnh không dễ sinh

SỨC MẠNH THẬT

không nằm ở

việc gọi là “tích cực”

mà nằm ở

trạng thái bên trong

ỨNG DỤNG

Không cần cố tích cực

chỉ cần

• nhận ra khi mình đang loạn
• dừng lại
• thở chậm
• để thân mềm lại

Khi tâm nhẹ

khí tự điều

NGUYÊN LÝ

Không phải nghĩ để khỏe

mà là

không làm loạn

để cơ thể tự ổn

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

sinh mệnh không tách rời

Tinh – Khí – Thần

Ba thứ này

luôn vận hành cùng nhau

Nếu lệch một

toàn bộ sẽ lệch

ĐÊM

LÀ LÚC TÀNG TINH

Ban đêm thuộc Âm

là thời điểm của

“bế tàng”

Dương khí phải thu vào trong

để nuôi Tinh

đó là lúc cơ thể

phục hồi sâu nhất

THỨC KHUYA

LÀM MẤT NHỊP NÀY

Khi bạn thức khuya

Dương vẫn ở ngoài

không vào trong được

Nội Kinh gọi đó là

“dương bất nhập âm”

Khi dương không vào

thì không thể nuôi tinh

TINH

BỊ HAO TỪ BÊN TRONG

Để giữ tỉnh

cơ thể phải lấy từ bên trong

• rút tinh ra
• chuyển thành năng lượng

Không thấy ngay

nhưng mỗi ngày một ít

Tinh hao dần

CAN KHÔNG ĐƯỢC NUÔI

THÂN KHÓ PHỤC HỒI

Nội Kinh nói

“nằm thì huyết quy về Can”

Nhưng nếu không ngủ

• huyết không về
• Can không được dưỡng
• thân không hồi lại

Lâu dần

mắt mờ

tai ù

người suy

NGỦ

KHÔNG PHẢI CÀNG NHIỀU CÀNG TỐT

Ngủ là để tàng

nhưng không phải để dừng

Nếu ngủ quá nhiều

• khí không vận
• dương không phát
• thân trở nên trì

KHÍ

CẦN ĐỘNG ĐỂ SỐNG

Cơ thể có

• 12 khớp lớn
• 365 cửa ngõ

là nơi khí đi qua

Nếu nằm quá lâu

các cửa này bị “vít lấp”

khí không đi

trọc khí tích lại

NGỦ NHIỀU

LÀM DƯƠNG KHÍ KHÔNG LÊN

Buổi sáng

là lúc dương sinh

Nếu vẫn nằm

dương không phát

khí bị giữ lại

Người sẽ

• nặng
• đờ
• thiếu lực

SAI LẦM

LÀ BÙ NGỦ

Thức khuya

rồi ngủ bù

không làm cơ thể hồi lại

Vì mất

không phải là thời gian

mà là nhịp

Mà nhịp

không bù được

ĐẠO DƯỠNG SINH

Cổ nhân gọi

“khởi cư có thường”

Tức là

• ngủ đúng lúc để dưỡng Tinh
• dậy đúng lúc để Khí vận

Không cực đoan

mà điều hoà

ỨNG DỤNG

Không cần ngủ nhiều hơn

chỉ cần đúng nhịp

• ngủ trước khi quá muộn
• dậy khi cơ thể muốn vận
• vận động nhẹ buổi sáng
• giữ tâm yên để khí thuận

Giữ được nhịp

Tinh không hao

Khí không trệ

Nhiều người nghe

“tụ khí Đan Điền”

thường nghĩ

đó là kỹ thuật cao

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

đó không phải kỹ thuật

mà là cách

giữ gốc của sinh mệnh

ĐAN ĐIỀN

LÀ NƠI GIỮ CHÂN NGUYÊN

Vùng hạ tiêu

là phần dưới của cơ thể

từ rốn trở xuống

đến vùng bụng dưới

nơi sâu bên trong

gần với Thận

là nơi giữ tinh

giữ cái gốc

Nếu khí không tụ về đây

• tinh không giữ
• khí dễ tán
• thân nhanh hao

Không phải do thiếu

mà do không giữ được

KHÍ TỤ

MỚI KHÔNG BỊ HAO

Nội Kinh nói

người suy

không phải vì hết

mà vì hao

• dục làm tán
• tâm làm loạn
• sống nhanh làm khí nổi

Khí không tụ

thì không có nền

Lâu dần

tự yếu

ĐAN ĐIỀN

LÀ NƠI SINH LỰC

Khí không chỉ để giữ

mà còn để sinh

Vùng này

là nơi khí hoá

• từ tinh thành khí
• từ khí nuôi thân

Nếu khí tụ đủ

mới có lực đẩy

đi nuôi toàn thân

DƯƠNG KHÍ

CẦN ẨN ĐỂ BỀN

Dương khí không phải lúc nào cũng phát

mà cần biết tàng

Nếu luôn nổi lên trên

• dễ hao
• dễ tán
• khó giữ

Khi khí tụ ở dưới

dương khí trở nên kín

đó là trạng thái

“dương bí”

KHÍ TỤ

MỚI ĐI ĐƯỢC XA

Cơ thể có nhiều cửa

• 12 khớp lớn
• 365 đốt xương

là nơi khí đi qua

Nhưng nếu gốc không đủ

khí không thể tới

Giống như nước

không có nguồn

thì không chảy

TÂM YÊN

VÌ KHÍ CÓ CHỖ VỀ

Khí không có nơi tụ

thì luôn ở trên

tâm dễ động

thần không yên

Khi khí hạ xuống

• thân ổn
• tâm lắng
• thần giữ

Không cần ép

tự nhiên yên

KHÍ KHÔNG TỰ TỤ

NẾU KHÔNG LUYỆN

Cơ thể hiện đại

• thở nông
• sống nhanh
• đầu luôn hoạt động

khiến khí luôn ở trên

Không tự xuống

THỰC HÀNH

ĐỂ KHÍ TRỞ VỀ

Không cần phức tạp

chỉ cần đúng

ĐƯA HƠI THỞ XUỐNG DƯỚI

Hít vào chậm bằng mũi

cảm nhận bụng dưới

nở nhẹ

Không cần cố phồng

chỉ cần để hơi đi xuống

Thở ra dài

bụng xẹp lại tự nhiên

ĐẶT Ý NHẸ Ở VÙNG DƯỚI

Chú ý vào vùng dưới rốn

Không tập trung quá mạnh

chỉ “biết là ở đó”

Khi ý xuống

khí sẽ theo

GIỮ NHỊP ĐỀU

Không cần lâu

chỉ cần đều

5–10 phút mỗi ngày

quan trọng là không ngắt

ĐIỀU CẦN TRÁNH

• không nín thở
• không gồng bụng
• không cố “đẩy khí”

Nếu ép

khí sẽ nghịch

VẬN ĐỘNG

ĐỂ GIỮ KHÍ Ở GỐC

Không chỉ thở

mà cần động

• xoay hông nhẹ
• mở khớp háng
• đi chậm có ý thức

Giữ trục thân

để lực không dồn lên trên

Khi thân dưới mở

khí tự tụ

KHÔNG PHẢI ÉP

MÀ LÀ TẠO ĐIỀU KIỆN

Tụ khí

không phải nén

mà là

để cơ thể đủ điều kiện

cho khí trở về

• thân không căng
• thở không gấp
• tâm không loạn

Khí tự tụ

ỨNG DỤNG

Khi khí tụ Đan Điền

• đứng vững hơn
• thở sâu hơn
• ít mệt hơn
• tâm ổn hơn

Không cần cố

nhưng cảm nhận rõ

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân không tìm lực

mà giữ gốc

Khí tụ

thì tinh giữ

tinh giữ

thì thân bền

Nhiều người khi đau gối

nghĩ là do

• thoái hoá
• tuổi tác
• vận động nhiều

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

đau không chỉ là hỏng

mà là dấu hiệu

đang mất vài thứ bên trong

GỐI

LÀ NƠI TỤ CỦA LỰC

Đầu gối

không chỉ là khớp

mà là nơi truyền lực

giữa thân trên và thân dưới

Nếu gối yếu

không phải chỉ là khớp yếu

mà là lực toàn thân

không còn đi qua được

THẬN

LÀ GỐC CỦA GỐI

Trong Nội Kinh

“Thận chủ cốt”

xương vững hay không

phụ thuộc vào Thận

Đầu gối

là nơi chịu tải nhiều nhất

Nếu Thận khí suy

• xương không chắc
• lực không giữ
• dễ đau khi vận động

CAN

NUÔI GÂN

Can chủ gân

Gối không chỉ có xương

mà còn có gân giữ

Nếu Can khí không đủ

• gân căng
• gân yếu
• dễ kéo lệch

Đau không phải do rách

mà do gân không còn điều hoà

KHÍ KHÔNG XUỐNG

LỰC KHÔNG TỚI

Đầu gối nằm phía dưới

Muốn gối khoẻ

khí phải đi xuống

Nếu

• khí bị tắc ở trên
• thân trên căng
• hông không mở

thì lực không xuống được

Gối phải chịu thay

VẬN ĐỘNG SAI

GỐI GÁNH HẾT

Trong vận động học

gối là khớp trung gian

Nếu

• hông không làm việc
• cổ chân không linh hoạt

thì gối phải bù

Lâu dần

không phải gối yếu

mà là bị dùng sai

THÓI QUEN

LÀ NGUYÊN NHÂN LỚN

Không phải tập nặng

mà là sống sai cách

• ngồi nhiều, ít vận động
• đứng dồn một chân
• đi sai trục
• tập trung lực vào gối

Những điều nhỏ

lặp lại mỗi ngày

tạo thành đau

KHÔNG PHẢI CHỮA GỐI

MÀ LÀ TRẢ LẠI DÒNG

Xoa gối

bôi gối

không giải quyết gốc

Cần

• mở lại hông
• làm mềm cổ chân
• tập cho lực đi đúng

Để gối không phải gánh

LUYỆN TẬP

LÀ CÁCH PHỤC HỒI

Không phải nghỉ hoàn toàn

mà là tập lại đúng

• kích hoạt lại cơ quanh hông
• dẫn lực từ thân xuống chân
• giữ trục khi di chuyển

Khi lực đi đúng

gối tự giảm tải

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân không nhìn vào chỗ đau

mà nhìn vào dòng

• khí có xuống không
• gân có mềm không
• cốt có vững không

Khi ba thứ này đủ

gối không còn là vấn đề

Nhiều người nghĩ

muốn thay đổi cơ thể

phải tác động vào cơ thể

• tập mạnh hơn
• ăn nhiều hơn
• dùng thêm thứ gì đó

Nhưng trong Nội Kinh

thứ điều khiển thân

không nằm ở phần nhìn thấy

mà nằm ở Khí

HÌNH

LUÔN ĐI THEO KHÍ

Cơ thể là “Hình”

nhưng Hình

không tự vận hành

Nội Kinh nhìn rất rõ

cái vô hình

đi trước

cái hữu hình

đi sau

Khí đi

thì hình đổi

Khí dừng

thì hình dừng

KHÍ

LÀ NGUỒN GỐC NUÔI THÂN

Thức ăn vào cơ thể

không trực tiếp nuôi thân

mà phải qua khí hoá

• khí hoá thành tinh
• tinh mới nuôi được hình

Nếu khí yếu

ăn nhiều cũng không nuôi được

Nếu khí đủ

thân tự được bồi

DƯƠNG KHÍ

LÀ LỚP BẢO VỆ BÊN NGOÀI

Nội Kinh nói

“Dương khí như thiên nhật”

Dương khí giống như mặt trời

bao bọc bên ngoài

giữ cho thân không bị xâm phạm

Nếu dương khí vững

• tấu lý kín
• tà khó vào

Nếu dương khí suy

• cửa mở
• thân dễ tổn

KHÍ ĐI QUA

NHỮNG CỬA NGÕ

Cơ thể không phải một khối kín

mà là hệ mở

• 12 khớp lớn
• 365 đốt xương

là nơi khí ra vào

Khi các cửa này thông

khí đi

thân nhẹ

Khi bị “vít lấp”

khí không qua

thân bắt đầu nặng

KHÍ

KHÔNG VẬN HÀNH MỘT MÌNH

Khí không chạy loạn

mà chịu sự điều của Tâm

Tâm là quân chủ

Nếu tâm yên

• khí thuận
• sứ đạo thông

Nếu tâm loạn

• khí nghịch
• toàn thân rối

Không phải thân hỏng

mà là hệ điều hành đã lệch

KHÍ THÔNG

THÂN TỰ ĐIỀU

Không phải khí “chữa”

mà là

khi khí thông

cơ thể tự điều

• chỗ tắc được mở
• chỗ yếu được nuôi
• chỗ lệch được chỉnh

Không cần can thiệp nhiều

KHÍ KHÔNG TỰ THÔNG

NẾU KHÔNG ĐƯỢC DÙNG

Cơ thể sinh ra để vận

Nếu không vận

• khớp đóng
• kinh tắc
• khí chậm

Lâu dần

không còn khả năng tự điều

LUYỆN TẬP

LÀ CÁCH ĐIỀU KHÍ

Không phải tập để mạnh

mà để khí đi

• động nhẹ để mở khớp
• kéo giãn để thông kinh
• thở để dẫn khí

Khi khí bắt đầu lưu

thân tự thay đổi

KHÔNG PHẢI CÀNG NHIỀU

CÀNG TỐT

Nếu quá mức

khí bị hao

Nếu không đủ

khí không đi

Điểm đúng

là

đủ để duy trì dòng chảy

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân không sửa thân

mà điều khí

Giữ cho

• khí thông
• tâm yên
• khớp mở

Thì thân tự ổn

Người ta thường nghĩ

càng lớn tuổi

cơ thể càng yếu

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

con người được tạo ra

để sống trọn tuổi trời

Không phải sinh ra để suy

Mà là

suy vì cách dùng

SINH MỆNH

LÀ MỘT HỆ VẬN HÀNH

Cơ thể không đứng yên

mà luôn chuyển

• khí phải đi
• huyết phải hành
• dương phải vận

Nếu còn vận

thì còn sống

Nếu dừng lại

thì bắt đầu suy

HAO MÒN

KHÔNG ĐẾN TỪ TUỔI

Mà đến từ cách lặp lại mỗi ngày

• ngồi lâu không động
• làm nhiều không nghỉ
• thức khuya không tàng

Mỗi lần như vậy

không thấy ngay

nhưng khí bắt đầu chậm

dương bắt đầu yếu

KHÔNG VẬN ĐỘNG

KHÍ KHÔNG LƯU

Cơ thể cần động

không phải để mạnh

mà để thông

Khi không động

• khớp bắt đầu cứng
• kinh mạch bắt đầu tắc
• khí không còn đường đi

Nội Kinh gọi đó là

“vít lấp”

CỬA NGÕ KHÔNG MỞ

DƯƠNG KHÍ KHÔNG RA

Cơ thể có những cửa

• vai
• hông
• cột sống
• các khớp lớn

Là nơi dương khí đi qua

Nếu các cửa này đóng

dương không phát

mà bị giữ lại

Lâu dần

từ yếu thành suy

TẬP LUYỆN

KHÔNG PHẢI ĐỂ MẠNH

Mà để KHÔNG BỊ TẮC

Cổ nhân không tập để khoẻ hơn

mà để giữ cho khí còn lưu

• động nhẹ để mở khớp
• kéo giãn để thông kinh
• thở đều để dẫn khí

Không cần nặng

chỉ cần đều

KHÔNG PHẢI TẬP NHIỀU

MÀ LÀ TẬP ĐÚNG

Nếu tập quá sức

lại làm hao dương

Nếu không tập

khí không đi

Điểm đúng

là

đủ để cơ thể mở

nhưng không làm cơ thể kiệt

TẬP LUYỆN

LÀ CÁCH “DÙNG ĐÚNG” CƠ THỂ

Cơ thể sinh ra để vận

Nếu không dùng

thì sẽ hỏng

Không phải do tuổi

mà do không được vận hành

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân giữ thân

không phải bằng bổ

mà bằng thông

• khí thông
• khớp mở
• thân nhẹ

Đó là trạng thái

“xương cứng

gân mềm”

Nhiều người bắt đầu ngày mới

bằng một ly cà phê đá

Uống vào

tỉnh ngay

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

cái “tỉnh” đó

không phải là dương khí đang sinh

mà là một lực kích

đi ngược nhịp

BUỔI SÁNG

LÀ LÚC DƯƠNG KHÍ MỚI PHÁT

Trong Nội Kinh

“Dương khí giả

nhược thiên dữ nhật”

Dương khí giống như mặt trời

Buổi sáng

là lúc vừa mọc

chưa mạnh

nhưng rất quan trọng

Nếu lên đúng nhịp

sẽ ấm dần toàn thân

Nếu bị lệch

cả ngày khó điều

HÀN KHÍ ĐI VÀO

KHI DƯƠNG KHÍ ĐANG SINH

Cà phê đá

không chỉ là cà phê

mà là hàn khí

Khi vào cơ thể buổi sáng

• dương khí đang muốn phát
• hàn khí lại làm co lại

Hai lực đi ngược

Dương không bị dập ngay

nhưng bị “bít lấp”

Không lên được

cũng không lan được

TỲ VỊ BỊ LẠNH

KHÍ KHÔNG CÒN SINH

Tỳ vị là nơi sinh khí

là “gốc hậu thiên”

Nhưng hàn vào

làm tỳ vị co lại

• vận hoá chậm
• khí hoá không tròn
• tinh không sinh đủ

Cà phê lại mang vị khổ

vị khổ vào tâm

có xu hướng làm khí đi lên

Nhưng nền tỳ vị đã yếu

thì cái “lên” đó

không còn gốc

KHÔNG PHẢI TÀN NGAY

MÀ TÀN TỪ NHỊP

Câu “dương khí dễ tàn”

không phải là tắt ngay

mà là

• sinh sai nhịp
• vận không đều
• tàng không trọn

Mỗi ngày một ít

dương không còn tự sinh

mà phải dựa vào kích thích

NGHỊCH TÙNG

LÀ GỐC CỦA SUY

Buổi sáng là lúc dương sinh

dùng hàn để khởi đầu

là đi ngược

Nội Kinh gọi đó là

“nghịch tùng”

Làm trái quy luật

thì cơ thể phải tự điều chỉnh

và cái giá

là hao chân khí

CỬA NGÕ BỊ BÍT

KHÍ KHÔNG LƯU

Hàn khí lâu ngày

làm khí uất

• khớp không còn linh hoạt
• kinh mạch không còn thông
• tấu lý không còn mở

Dương khí không đi được

trọc khí không thoát được

Người thấy nặng

ngay từ buổi sáng

KHÔNG PHẢI CẤM

MÀ LÀ HIỂU

Không phải một ly cà phê

làm cơ thể suy

Mà là

một thói quen lặp lại

mỗi sáng

Nếu vẫn dùng

• nên tránh quá lạnh
• nên sau khi cơ thể đã ấm
• không dùng để “kéo tỉnh”

Giữ được nhịp

mới giữ được dương

Nhiều người nghĩ

mất ngủ

là do mệt chưa đủ

hoặc do suy nghĩ quá nhiều

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

ngủ

không phải chỉ là nghỉ

mà là quá trình

“bế tàng”

NGỦ

LÀ LÚC DƯƠNG PHẢI ẨN

Ban ngày

dương khí phát ra ngoài

Ban đêm

phải thu vào trong

để nuôi âm

Nếu không thu được

cơ thể không thể ngủ sâu

CAN

LÀ NƠI ĐIỀU NHỊP CHUYỂN

Trong Nội Kinh

Can là tướng quân

chủ sơ tiết

tức là

giúp khí được giãn

được thông

được trở về

Nếu Can khí chưa thông

thì khí không “hạ” được

HUYẾT KHÔNG VỀ CAN

THẦN KHÓ YÊN

Nội Kinh nói

“nằm thì huyết quy về Can”

Khi nằm xuống

huyết phải trở về

để cơ thể đi vào trạng thái tĩnh

Nhưng nếu Can khí uất

• huyết không về trọn
• khí vẫn còn căng
• thân chưa buông

Thì thần không yên

KHÔNG PHẢI KHÔNG NGỦ ĐƯỢC

MÀ LÀ KHÔNG THU ĐƯỢC

Có những người

nằm rất lâu

nhưng cơ thể vẫn “mở”

• đầu còn chạy
• ngực còn căng
• hơi thở chưa xuống

Đó là dấu hiệu

Can khí chưa thông

CẢM XÚC

LÀM CAN KHÍ BỊ CHẶN

Trong Nội Kinh

“Nộ thương Can”

Giận

ức chế

kìm nén

làm khí nghịch lên

Không xuống được

thì không thể ngủ

Không phải vì nghĩ nhiều

mà vì khí không chịu hạ

CỬA NGÕ BỊ BÍT

KHÍ KHÔNG TRỞ VỀ

Can chủ gân

liên quan trực tiếp đến khớp

• vai
• cổ
• hông

Nếu các vùng này căng

thì giống như cửa bị đóng

Khí không đi qua

Dương không thể “ẩn”

KHÔNG PHẢI ÉP NGỦ

MÀ LÀ THÔNG CAN

Muốn ngủ

không phải ép mình ngủ

mà là

làm cho khí được thông

• thả lỏng cơ thể
• giảm căng vùng vai – cổ
• thở chậm để khí hạ

Khi khí xuống

thân tự ngủ

LUYỆN TẬP

LÀ CÁCH MỞ ĐƯỜNG CHO KHÍ

Cơ thể không tự thông

nếu không được vận

• xoay nhẹ các khớp
• kéo giãn gân
• vận động chậm trước khi ngủ

Đó không phải tập luyện

mà là

mở đường cho khí trở về

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân không tìm cách ngủ

mà giữ cho khí đúng nhịp

• ngày cho phát
• đêm cho tàng

Khi Can khí thông

thì huyết tự về

khi huyết về

thì thần tự yên

Nhiều người khi bị tê tay

thường nghĩ

là do chèn dây thần kinh

hoặc thiếu máu

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

tê không chỉ là một triệu chứng

mà là tín hiệu

của khí đang bị lệch

TÊ

KHÔNG THUỘC MỘT KINH CỐ ĐỊNH

Trong Nội Kinh

tê thuộc về “Tý”

là trạng thái

khí không thông

Không phải một kinh gây ra

mà là

sự xáo động của toàn bộ hệ kinh mạch

Nhưng luôn có một gốc

nằm phía sau

DƯƠNG KHÍ BỊ VÍT LẤP

LÀ CƠ CHẾ CHÍNH

Dương khí

là thứ vận hành bên ngoài

giữ cho khí huyết lưu thông

Khi dương khí không đi được

• mạch không thông
• cơ không nhận đủ nuôi dưỡng
• cảm giác bắt đầu giảm

Tê xuất hiện

không phải vì thiếu

mà vì không tới

TỲ

LÀ GỐC NUÔI TỨ CHI

Tỳ chủ tứ chi

Khi Tỳ khí yếu

• vận hoá kém
• khí huyết không phân bố
• tay chân không được nuôi

Tê không chỉ là tắc

mà còn là thiếu nền

TÊ TAY

CÒN PHỤ THUỘC VÀO THỜI

• xuân → Can
• hạ → Tâm
• thu → Phế
• đông → Thận
• giao mùa → Tỳ

Thời điểm xuất hiện

cho thấy kinh nào

đang chịu ảnh hưởng

KHỚP LÀ CỬA NGÕ

KHÍ QUA LẠI

• vai
• khuỷu
• cổ tay

là nơi khí đi qua

Khi các cửa này bị bít

khí không lưu

tê xuất hiện

NHỮNG THÓI QUEN

LÀM KHÍ BỊ CHẶN

Không phải tự nhiên mà tê

mà do cách sống lặp lại mỗi ngày

-ngồi lâu một tư thế

• ít vận động tay vai
• ngủ đè tay trong thời gian dài
• dùng điện thoại, máy tính liên tục
• ở môi trường lạnh nhưng không giữ ấm

Những điều này

làm khí không lưu

lâu dần

tạo thành nền tắc

KHÔNG PHẢI DO TAY

MÀ DO DÒNG KHÍ

Sai lầm lớn

là chỉ tác động vào chỗ tê

xoa, bóp, kích thích

Nhưng dòng khí phía sau

vẫn không thông

thì tê sẽ quay lại

CẦN LUYỆN TẬP

ĐỂ KHƠI LẠI DÒNG

Cơ thể cần được mở

không phải bằng lực mạnh

mà bằng sự đều

• vận động các khớp mỗi ngày
• xoay vai, khuỷu, cổ tay

giữ cho khí luôn có đường đi

Khi thân động nhẹ

khí bắt đầu lưu

khớp mở

thì tê giảm

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân không đợi tắc

mới thông

mà giữ cho không bít

• khí luôn vận
• khớp luôn mở
• tỳ luôn sinh

Đó là cách

để tê không xuất hiện

Người ta thường nghĩ

dưỡng dương

là giữ thân

Ăn gì

uống gì

nghỉ thế nào

Nhưng trong Hoàng Đế Nội Kinh

thứ giữ được dương khí

không nằm ở thân trước

mà nằm ở tâm

TÂM

LÀ QUÂN CHỦ

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

“Tâm giả

quân chủ chi quan”

Tâm là chủ

là nơi điều khiển toàn bộ vận hành

Khi tâm yên

không chỉ cảm xúc yên

mà toàn bộ tạng phủ

đều giữ được nhịp

Tâm sáng

thì đường khí thông

TÂM ĐỘNG

KHÍ TỨC LOẠN

Nội Kinh nói

“Bách bệnh sinh ư khí”

Mọi biến hóa

đều bắt đầu từ khí

Mà khí

lại bị dẫn bởi tâm

• giận → khí nghịch
• lo → khí kết
• sợ → khí hạ

Không phải cảm xúc gây bệnh

mà là khí bị kéo lệch khỏi trật tự

KHÍ KHÔNG HOÀ

CỬA NGÕ BỊ BÍT

Khí không chỉ là dòng chảy

mà còn là sự thông

Khi tâm không bình

• khớp trở nên cứng
• kinh mạch không thông
• tấu lý đóng lại

Những nơi khí ra vào

bị “vít lấp”

Dương khí bên ngoài

không còn giữ được

trọc khí bên trong

dần tích lại

DƯƠNG KHÍ

KHÔNG SỢ YẾU

MÀ SỢ TÁN

Dương khí giống như lớp giáp

bao bên ngoài

Giữ ấm

giữ vận hành

giữ sinh mệnh

Khi tâm luôn dao động

dương khí bị kéo ra ngoài

• không tàng được
• không giữ được
• không hồi được

Lâu dần

không phải dương yếu

mà là dương không còn chỗ trụ

ÂM BÌNH – DƯƠNG BÍ

LÀ TRẠNG THÁI CẦN GIỮ

Nội Kinh nói

“Âm bình

Dương bí”

Âm yên bên trong

Dương giữ bên ngoài

Muốn đạt được

không phải làm nhiều

mà là không làm loạn

Tâm không yên

thì dương không thể “bí”

KHÔNG PHẢI NGOẠI TÀ

MÀ LÀ NỘI LOẠN

Người ta thường sợ tà khí bên ngoài

Nhưng Nội Kinh nhìn sâu hơn

tà chỉ vào được

khi bên trong đã lệch

Tâm loạn

thì khí mở

khí mở

thì dương tán

Dương tán

thì không còn lớp bảo vệ

ỨNG DỤNG

Không cần cố làm cho tâm “tốt”

chỉ cần không để loạn kéo dài

• giảm những trạng thái lặp lại liên tục
• tạo khoảng yên để khí tự điều
• giữ nhịp thở chậm để khí lắng

Không phải để thay đổi ngay

mà để dương khí không tiếp tục tán

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân không dưỡng bằng cách thêm

mà bằng cách giữ

• giữ tâm không động quá mức
• giữ khí không lệch khỏi nhịp
• giữ dương không tán ra ngoài

Khi tâm bình

khí tự hoà

dương tự được bảo vệ

Có những người

không bệnh nặng

nhưng không còn lực sống

Không phải vì thiếu thuốc

mà vì thiếu một thứ

không nhìn thấy:

Dương khí

Thứ quyết định

giữ hay mất sinh mệnh

DƯƠNG KHÍ

LÀ MẶT TRỜI TRONG CƠ THỂ

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

“Dương khí giả

nhược thiên dữ nhật”

Dương khí giống như mặt trời

chiếu

ấm

và giữ

Nó không nằm ở một chỗ

mà bao phủ toàn thân

vận hành huyết mạch

bảo vệ bên ngoài

Mất dương khí

không phải mất sức

mà là mất nền vận hành của sự sống

DƯƠNG KHÍ KHÔNG TỰ SINH

MÀ SINH TỪ TINH

Dương không tự có

mà được hóa từ tinh

Tinh đầy

thì dương có nguồn

Tinh hao

thì dương không còn chỗ sinh

Vì vậy

dương khí mạnh

không phải do “làm cho mạnh”

mà do không làm hao nguồn

DƯỠNG DƯƠNG

KHÔNG PHẢI LÀ TĂNG

Người ta thường nghĩ

dương yếu thì phải bổ

Nhưng Nội Kinh không đi theo hướng đó

Dương khí cần được giữ

không phải được kích

• đêm không tàng → dương không hồi
• ngày không vận → dương không sinh
• ăn không điều → dương không hóa

Không đúng nhịp

thì dương tự suy

DƯỠNG DƯƠNG

LÀ GIỮ ĐÚNG NHỊP THIÊN

Nội Kinh nói

thuận tứ thời

thì sinh

Xuân – Hạ

là lúc dương sinh và trưởng

Thu – Đông

là lúc dương thu và tàng

Nếu đi ngược

đêm không ngủ

đông không tàng

hạ không phát

thì dương khí

không còn chỗ vận hành

DƯƠNG KHÍ SUY

KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG THẤY

Không phải cứ lạnh

mới là dương suy

Có những biểu hiện rất nhẹ

• dễ mệt
• hồi phục chậm
• tinh thần không sáng

Không phải bệnh

mà là dương khí

không còn đủ để nâng toàn thân

KHÍ KHÔNG THÔNG

DƯƠNG KHÔNG ĐI

Dương khí không đứng yên

Nó phải đi

qua khớp

qua kinh

qua bì mao

Nếu các cửa này bị bít

• khớp cứng → khí không qua
• thân ít động → khí không hành
• tấu lý đóng → khí không xuất nhập

Dương không vận

thì tự suy

KHÔNG DƯỠNG

LÀ TỰ LÀM HAO

Không phải dương khí yếu sẵn

mà do cách sống

• thức khuya kéo dài
• lao lực không hồi
• dục vọng không tiết

Mỗi ngày hao một ít

Đến khi nhận ra

đã không còn đủ để giữ thân

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân không tìm cách mạnh lên

mà tìm cách không suy

• giữ tinh không hao
• giữ khí không loạn
• giữ nhịp sống không lệch

Đạt đến

“Âm bình

Dương bí”

là dương khí được giữ kín

không tán ra ngoài

ỨNG DỤNG

Không cần làm nhiều

chỉ cần không làm sai

• ngủ để dương tàng
• thở để khí điều
• vận động nhẹ để khí hành
• giữ tâm yên để dương không tán

Giữ được nhịp

thì dương tự hồi

Có những nơi

không làm người ngã xuống ngay

Nhưng ở lâu

khí dần yếu

thân dần nặng

thần dần mờ

Không phải vì bệnh đến

mà vì sinh mệnh

đang bị hao từ từ

TÀ KHÍ

KHÔNG Ở XA

Trong Hoàng Đế Nội Kinh

“Hư tà tặc phong

tỵ chi hữu thời”

Tà khí không phải chuyện hiếm

mà là thứ rất gần

• nơi ẩm thấp lâu ngày không khô
• nơi không khí tù, thiếu lưu thông
• nơi nắng không vào, âm khí tích tụ
• nơi ô nhiễm, nhiều khói bụi, khí độc

Ở lâu trong những nơi đó

cơ thể luôn phải chống đỡ

CÓ NHỮNG NƠI

KHÔNG THẤY ĐỘC

NHƯNG KHÍ RẤT NẶNG

Không chỉ là đất

Mà còn là môi trường sống

• nơi nhiều xung đột, lời nói nặng
• nơi áp lực kéo dài không dứt
• nơi tâm luôn phải căng để chịu
• nơi có sự lo lắng, sợ hãi, buồn đau

Những nơi đó

không làm thân bệnh ngay

nhưng làm thần không yên

khí không thuận

DƯƠNG KHÍ

BỊ TIÊU HAO MỖI NGÀY

Dương khí là lớp bảo vệ

Ở nơi tà khí

mỗi ngày đều bị tiêu hao

Không mất ngay

nhưng không kịp phục hồi

Lâu dần

lớp bảo vệ mỏng đi

tà khí vào dễ hơn

mà chính khí không còn đủ lực đẩy ra

CỬA NGÕ BỊ BÍT

KHÍ KHÔNG CÒN LƯU

Tà khí ở lâu

làm tấu lý không thông

kinh mạch không vận

• khí không vào sâu
• trọc khí không thoát ra
• các khớp trở nên nặng và cứng

Người bắt đầu mệt

không rõ nguyên nhân

CHÚNG TA THƯỜNG LÀM SAI

Không rời đi

khi cơ thể còn chịu được

Không thay đổi

khi chưa thấy bệnh

Chỉ đến khi

thân không gánh nổi nữa

mới nhận ra

môi trường đã sai từ lâu

KHI KHÔNG THỂ RỜI ĐI

Có những lúc

không thể đổi nơi sống ngay

Nhưng không có nghĩa

là phải để cơ thể hao tự nhiên

Cái cần giữ

không phải là môi trường

mà là chính khí bên trong

• giữ hô hấp sâu và đều để tông khí không suy
• giữ thân vận động nhẹ để khí không bị trệ
• giữ nhịp nghỉ – ngủ để dương khí còn hồi

Không chống tà khí

mà tăng lực giữ của cơ thể

NGUYÊN LÝ CỔ NHÂN

Cổ nhân nói

tà không thắng được khi chính còn

Không phải vì tà yếu

mà vì chính khí đủ đầy

• khí còn trụ → tà khó xâm
• khí còn thông → tà khó lưu
• thần còn yên → thân còn giữ

Giữ được bên trong

mới không bị kéo lệch bởi bên ngoài