Ngô Gia Thái Cực · 37 Thức & 178 Động Tác · Tác giả: Vương Bồi Sinh (Wang Peisheng) & Tăng Vĩ Kỳ (Zeng Weiqi) Ấn bản gốc: Hai Feng Publishing Co., Hong Kong & Zhaohua Publishing House, Beijing · 1983 Bản dịch & khảo luận tiếng Việt: Ban Biên khảo Võ học & Dưỡng sinh Nội gia TaichiNOW

Thái Cực Quyền Ngô Gia: 37 Thức

Wu Style Taijiquan — A Detailed Course for Health and Self-Defence

Con Đường Làm Chủ Võ Công Thái Cực

Lời tựa mở bằng một hình ảnh cũ: thuở xưa, người say mê võ thuật sẵn sàng lội hơn nghìn dặm, trèo núi cao lội suối xiết để tìm một bậc minh sư và vài người bạn tốt — bởi thói thường là mọi kỹ thuật tinh vi, kinh nghiệm quý báu và tri thức đặc biệt đều được giữ kín, chỉ truyền cha truyền con, thầy truyền trò.

Phần mở đầu kể lại thời biểu luyện tập của Vương Bồi Sinh thời trẻ: từ trạm trang (tĩnh công đẳng trường) đến tập đơn bài quyền, kiếm, đao, côn — rồi dành riêng một phần buổi sáng để lặp đi lặp lại một nhóm động tác hoặc một động tác đơn, sau khi đã phân tích kỹ thành bại trong ứng dụng.

6 giờ sáng, khi cửa Thái Miếu vừa mở, ông vào ngay "Nghiên cứu hội Thái Cực quyền" trong miếu để phụ giúp thầy Dương Vũ Đình sửa thế cho học viên. Ba nhóm học viên: nhóm 6 giờ gồm viên chức và tiểu thương, học theo lớp; nhóm sau 8 giờ gồm người già, người yếu, người bệnh và người giàu, học kèm riêng; nhóm 10 giờ là học viên cao cấp đã thuộc bài, đang ở các giai đoạn thôi thủ khác nhau.

"Nhiều buổi sáng, Vương dạy tới 20 người, và việc đó kéo dài đến tận giữa trưa! Khối lượng luyện tập và giảng dạy ấy — mà ngày nào cũng vậy, suốt ba năm."

Sau năm 1949, ông được mời dạy tại nhiều trường đại học; rồi rời Bắc Kinh cho đến 1980. Khi trở lại, ông xuất hiện tại Kỳ thi Thái Cực quyền người cao tuổi lần thứ ba của Bắc Kinh với tư cách người đoạt giải Thái Cực đao với điểm số cao nhất.

Bốn Nguyên Lý Ứng Dụng Của Vương Bồi Sinh

Phần quý nhất của cuốn sách: Vương Bồi Sinh đọc lại các nguyên lý trong cổ thư Thái Cực quyền và thêm vào đó phần mà ông đúc kết từ thực chiến. Bốn ví dụ được ghi lại.

Cổ thư nói	Cách hiểu thông thường	Thêm vào của Vương Bồi Sinh
"Vô quá, bất cập" (không thừa, không thiếu)	Chỉ dùng đúng lượng lực cần thiết; thế vị trí phải vừa vặn	—
"Tùy khúc tựu thân"	Đối phương co thì ta duỗi; đối phương duỗi thì ta co	Theo cái co của họ mà không cho họ cơ hội chuyển sang duỗi; bám theo cái duỗi của họ mà không cho họ cơ hội chuyển sang co. Họ sẽ lâm vào thế bí, sẵn sàng để ta xử lý.
"Thượng hạ bất tùy, tất ư yêu thối cầu chi"	Chân là nền, eo là trục; có lỗi thì chỉnh eo hoặc chân	Nếu eo khó chịu thì quên eo đi mà chỉnh chân; nếu chân khó chịu thì quên chân đi mà chỉnh eo. Hãy tự thử xem có hiệu nghiệm không.
"Dẫn tiến lạc không, hợp tức xuất" (Thôi thủ ca)	Dụ họ tiến vào chỗ trống; hội đủ điều kiện thì phát kình ngay	Quy tắc đơn giản để biết đúng lúc: trong suốt buổi thôi thủ, nếu tại điểm tiếp xúc thấy nặng, thì đừng phát kình (hoặc đang định phát thì kìm ngay); nhưng ngay khoảnh khắc cái nặng ấy chuyển thành nhẹ, lập tức phát.

Nguyên lý thứ tư là phần thực tế nhất: phần "điều kiện hội đủ" ai cũng nói được (đối phương hơi mất thăng bằng, lâm thế bí, đã cảm được trọng tâm và đường tấn công hiệu quả nhất) — nhưng chớp đúng khoảnh khắc mới là chỗ người tập mười năm vẫn lúng túng. Quy tắc "nặng → nhẹ" của Vương giải quyết đúng chỗ đó.

"Dĩ tâm hành khí, dĩ khí vận thân" — câu trong Thập tam thế hành công tâm giải được sách dẫn ra ba cách dịch khác nhau, và tác giả nêu rằng sự tối nghĩa của nguyên bản cổ văn là lý do khiến nó được hiểu nhiều cách.

37 Thức — Trọn Bộ Danh Sách & Cấu Trúc

Bài 37 thức là bản rút gọn và sắp xếp lại của bài truyền thống Ngô gia gồm 81 thức. Ý định rút gọn nảy ra đầu năm 1953, khi tác giả dạy bài truyền thống đầy đủ tại Học viện Bách khoa Bắc Kinh, Viện điều dưỡng Đường sắt và một số cơ quan khác: bài đầy đủ lặp lại quá nhiều, tốn thời gian học lẫn tập.

37 thức còn lại được sắp theo cường độ thể lực và mức độ khó tăng dần. Toàn bài biểu diễn không quá mười lăm phút. Người yếu hoặc người bệnh có thể chọn lặp lại một hai thức tương ứng với nội tạng đang có bệnh.

STT	Tên thức	STT	Tên thức
—	Chuẩn bị	20	Xoay người, đấm xuống bằng nắm đấm và bàn tay
1	Khởi thức	21	Song đá
2	Lãm tước vĩ	22	Đả hổ (trái & phải)
3	Lâu tất ảo bộ	23	Song phong quán nhĩ
4	Thủ huyền tỳ bà	24	Né và đá
5	Dã mã phân tông	25	Xoay người đá
6	Ngọc nữ xuyên thoa	26	Lấy bàn tay ấn mặt
7	Chửu để khán chùy	27	Tiền đơn tiên
8	Kim kê độc lập	28	Vân thủ
9	Đảo niễn hầu	29	Hạ thế
10	Tà phi thức	30	Tiến bộ thất tinh
11	Đề thủ thượng thế	31	Thoái bộ khẫu hổ
12	Bạch hạc lượng xí	32	Xoay người lấy bàn tay ấn mặt
13	Hải để châm	33	Xoay người đá ngang
14	Xòe quạt (phiểm thủ)	34	Uyên ương khúc cước thứ hai
15	Đá mu bàn chân (trái & phải)	35	Thoái bộ ban lan chùy
16	Xoay người đá gót	36	Như phong tự bế
17	Tiến bộ đấm xuống	37	Bão hổ quy sơn
18	Đả hổ (trái)	Bế thức: thập tự thủ
19	Đả hổ (phải)

Cấu trúc: 37 thức gồm 178 động tác, chia làm các thức ngắn nhất 2 động tác và dài nhất 20 động tác. Thức "Chuẩn bị" không có chuyển động thực nên không tính trong 37. Sách cung cấp 240 hình vẽ cho bài đơn, và 273 hình vẽ cho phần ứng dụng tự vệ tương ứng.

Tâm Pháp Từng Thức & Tự Cảm

Điểm độc đáo của cuốn sách: với mỗi động tác của mỗi thức đều ghi rõ hai thứ — điểm cần chú tâm và tự cảm phải có khi làm đúng. Không chú tâm đúng, hoặc không có tự cảm như mô tả, nghĩa là đang làm sai; người tập phải tự tìm lỗi mà sửa.

Thức Chuẩn bị: đứng tự nhiên hướng chính nam, hai chân khép, tay buông nhẹ áp mặt ngoài đùi, đầu ngón tay giữa áp sát huyệt Phong Thị (giữa mặt ngoài đùi). Đỉnh đầu thẳng, đầu lưỡi chạm vòm cứng trên, mắt nhìn ngang phía trước. Trọng lượng chia đều hai chân. Chú tâm vào đầu ngón tay hai bàn tay.

"Tự cảm: thân thể được thả lỏng và đung đưa nhẹ tới lui, như đang đứng trên một con thuyền tròng trành. Đó là dấu hiệu bạn đã đuổi được tạp niệm và vào được trạng thái an tĩnh."

Sau đó: nghĩ trước tới huyệt Mệnh Môn (giữa lưng dưới), rồi nghĩ tới rốn. Lặp lại như vậy ba lần, thân thể sẽ vững. Từ đó mới bắt đầu các thức.

Mỗi thức đều có phần giải thích tên thức ở đầu để người tập hiểu tinh túy của thức ấy — vì hiểu tên thì làm mới đúng và mới "sống". Thức 1 (Khởi thức), động tác 1: bước chân trái sang ngang. Giữ đỉnh đầu và thân thẳng vuông góc, mắt nhìn phía trước, dời trọng lượng hơi sang phải, để đầu mũi thẳng với đầu ngón chân phải và xương cụt thẳng với gót phải; chân trái tự nhiên mở sang ngang rộng bằng vai, mũi chân trái mới chạm đất. Trọng lượng ở chân phải; chú tâm vào đầu ngón tay út bên phải.

Thôi Thủ: Thời Điểm Phát Kình

Nguyên lý phát kình đã nêu ở trên được sách nhấn mạnh lại: khi đối phương vừa tiếp xúc với ta, áp dụng niêm – liên – thính – tùy (dính, nối, kề, theo) vào mọi chuyển động của họ, không buông không kháng, đồng thời giữ một sự nhạy bén sắc sảo đối với những gì cảm được ở điểm tiếp xúc.

Nếu họ không chịu chủ động, ta có thể cố ý lộ một điểm yếu để dụ họ lợi dụng. Và trong suốt quá trình: thấy nặng tại điểm tiếp xúc thì không phát kình; thấy nặng chuyển thành nhẹ thì phát ngay, không chậm một nhịp.

Sách cũng nêu rõ cái giá phải trả: để chớp được đúng khoảnh khắc tức thời, trước hết phải phát triển được xúc giác tinh nhạy và phản ứng nhanh qua nhiều năm tập thôi thủ. Quy tắc của Vương không thay thế công phu ấy, mà cho người tập một tiêu chuẩn dễ theo để tự đánh giá xem "đúng lúc" đã tới hay chưa.

Ba Bậc Thầy Ở Bắc Kinh

Ngoài bài 37 thức, cuốn sách còn lưu lại lời dạy của ba danh sư Bắc Kinh, mỗi người một phần riêng.

Bậc thầy	Phần trong sách	Điểm nhấn
Vương Bồi Sinh	Con đường làm chủ võ công Thái Cực quyền	Sáng tạo trong cách diễn giải và ứng dụng các nguyên lý cổ thư vào tự vệ
Dương Vũ Đình (Yang Yuting)	Hướng dẫn thực hành để đưa bạn qua cửa Thái Cực quyền	Lối dạy thực tế cho người mới; chính là thầy đầu tiên của Vương Bồi Sinh từ năm 13 tuổi
Ngô Đồ Nam (Wu Tunan)	Tập Thái Cực quyền thế nào để đạt sức khỏe siêu phàm và trường thọ	Vị danh sư 98 tuổi; phần bàn về dưỡng sinh và trường thọ

Phụ lục của sách gồm ba thứ rất thực dụng: sơ đồ tiến trình của bài 37 thức, giải thích các ký hiệu phân bổ trọng lượng ở bàn chân, và sơ đồ các huyệt đạo quan trọng được nhắc đến trong sách.

"Chỉ khi bạn và đối phương đã thành một thể ngay tại khoảnh khắc động thủ, năng lượng bạn phóng ra mới tới được mục tiêu trên thân thể họ ngay tức khắc."