Holism and Complementary Medicine

Bản dịch năm phần hoàn chỉnh, kèm chú giải — cuốn sách hỏi một câu mà ít người trong ngành muốn nghe: “toàn thể” nghĩa là gì?

Vincent Di Stefano, Holism and Complementary Medicine: Origins and Principles. Allen & Unwin, 2006. Bản số hóa (trích lục): archive.org.

Đọc bản dịch năm phần ↗

Vì sao cuốn sách này có mặt trong thư viện

Ít người biết cuốn này. Nhưng nó là một trong số rất ít công trình học thuật truy nguyên gốc rễ triết học của y học bổ sung — từ chủ nghĩa toàn thể (holism) của Jan Smuts, qua chủ nghĩa duy sinh (vitalism), đến cách các trường phái hiện đại tự định nghĩa mình.

Sáu cuốn còn lại trong thư viện trả lời câu hỏi “cái gì hiệu quả”. Cuốn này trả lời câu hỏi khác: chúng ta đang nói về cái gì khi nói “toàn thể”? Và nếu không trả lời được, mọi lập luận tiếp theo đều đứng trên cát.

Hai trích đoạn làm nên toàn bộ cuốn sách

“Holism đưa ra một cái nhìn hệ thống về thực tại — thừa nhận cả tính tự chủ lẫn tính tương thuộc, và chấp nhận rằng vật chất, sự sống và tâm trí đều hàm chứa và là phần không tách rời của thế giới hiện tượng.”

— Dẫn Nhập, bản dịch của TaichiNOW

“Thuật ngữ ‘y học bổ sung’ có thể được hiểu như một phi-định nghĩa: nó không định nghĩa mình bằng cái nó là, mà bằng cái nó đối lập hoặc bổ khuyết.”

— Sđd., bản dịch của TaichiNOW

Câu thứ hai là một lời cảnh tỉnh, và nó áp dụng cho cả người tập Thái Cực. Khi ai đó nói “tôi theo y học tự nhiên”, họ thường đang định nghĩa mình trong tương quan với y học chính thống, chứ chưa định nghĩa được nội dung của mình. Một định nghĩa chỉ nói mình không phải cái gì thì sẽ mãi bị cái kia quyết định.

Ba ý tưởng cốt lõi

1. Toàn thể không phải là “tổng các bộ phận”. Đây là điểm bị hiểu sai nhiều nhất. Holism — theo Smuts — nói rằng cái toàn thể có tính chất không quy về các thành phần: một sinh vật sống không phải là tập hợp cơ quan cộng lại, mà là một tổ chức có tính trồi. Nếu chỉ cần “xét cả cơ thể” thì ai cũng là người theo chủ nghĩa toàn thể; điều kiện thật khó hơn nhiều.

2. Duy sinh (vitalism) là tổ tiên, không phải bản án. Di Stefano truy nguồn gốc triết học của y học bổ sung về chủ nghĩa duy sinh — niềm tin rằng sự sống có một nguyên lý không quy được về vật lý. Ông không cổ vũ nó, cũng không bác bỏ nó; ông chỉ ra rằng nó là tiền đề lịch sử mà ngành này thừa hưởng, và nhiều người hành nghề hôm nay vẫn giữ nó mà không biết.

3. Ba trường phái hiện đại là con của cùng một cuộc tranh luận. Sách lần theo cách naturopathy, osteopathy và chiropractic — ba nhánh rất khác nhau về kỹ thuật — cùng rút ra từ một nguồn: phản ứng chống lại sự phân mảnh của y học thực nghiệm thế kỷ XIX. Hiểu điều này giúp trả lời câu hỏi vì sao ba trường phái ấy khó hội thoại với nhau: họ chia sẻ tiền đề nhưng khác nhau ở kết luận.

Vì sao điều này quan trọng với người tập Thái Cực

Mô hình ba tầng ở chuyên đề Béchamp cũng đứng trước câu hỏi này. Nói “Tác nhân · Vật chủ · Môi trường” là nói một điều đúng nhưng chưa đủ: nếu ba tầng chỉ là ba danh sách cộng lại, ta vẫn đang nghĩ theo kiểu phân mảnh, chỉ là chia thành ba mảnh thay vì một trăm.

Điều cuốn sách này đòi hỏi là khó hơn: chỉ ra cơ chế tương tác khiến ba tầng ấy thành một hệ. Với Thái Cực, đó chính là chỗ thở, trương lực mô, áp lực ổ bụng và nhịp tim — những biến số đo được, nối tầng này sang tầng kia. Không có chúng, “toàn thể” chỉ là một từ đẹp.

Bản PDF và trình đọc

Toàn văn PDF 2,0 MB — bản số hóa — nhúng trực tiếp bên dưới. Bạn cũng có thể mở trong cửa sổ mới hoặc tải về.